Ο Σταύρος Ζαλμάς δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Είναι από εκείνους τους ηθοποιούς που έχουν διανύσει χιλιόμετρα στο θέατρο, χαράζοντας μια πορεία συνέπειας, ποιότητας και εσωτερικής δύναμης. Με παρουσία που ισορροπεί ανάμεσα στη λιτότητα και την ένταση, έχει υπηρετήσει ρόλους απαιτητικούς, βαθιά ανθρώπινους, αφήνοντας κάθε φορά το προσωπικό του αποτύπωμα. Κάθε του εμφάνιση μοιάζει να κουβαλά εμπειρία, μέτρο και εκείνη τη σπάνια ποιότητα της σιωπηλής δύναμης που κερδίζει τον θεατή χωρίς εντυπωσιασμούς.
Στη «Φθινοπωρινή Ιστορία», επιστρέφει με έναν ρόλο ώριμο, στοχαστικό, βαθιά συνδεδεμένο με τον χρόνο και τη μνήμη. Μια παράσταση χαμηλόφωνης έντασης, που μιλά για όσα ειπώθηκαν αργά και για όσα δεν ειπώθηκαν ποτέ.
Στη συζήτηση που ακολουθεί, ο ίδιος μιλά για τον χρόνο, τη φθορά, τη συμφιλίωση και τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα σε αυτό που υπήρξε και σε αυτό που απομένει, τη θλίψη και τη χαρά που μας προσφέρει η ίδια η ζωή. Μια συνομιλία ουσίας — όπως και το θέατρο που υπηρετεί.
.jpg)
Συνέντευξη του κορυφαίου Σταύρου Ζαλμά στην Ελπίδα Παπαδανιήλ για την Κουλτουρόσουπα
– Φθινοπωρινή Ιστορία, ένα έργο που μέχρι τώρα έχει διανύσει μία σπουδαία πορεία με κατάμεστες θεατρικές αίθουσες από το ξεκίνημά της…. Τι είναι λοιπόν αυτό που κάνει τους θεατές να ψάχνουν εισιτήρια για την πολυπόθητη παράσταση;
– Αυτό που κάνει τους θεατές να γεμίσουν την αίθουσα αυτής της παράστασης είναι το γεγονός ότι παρακολουθούν μια πάρα πολύ τρυφερή ανθρώπινη ιστορία, γεμάτη ανατροπές, η οποία τους κάνει να συγκινηθούν και να φύγουν και πηγαίνοντας στο σπίτι τους να κουβαλάνε αυτή τη συγκίνηση ακόμα. Είναι μια παράσταση κατά τη διάρκεια της οποίας το γέλιο το διαδέχεται η συγκίνηση και τη συγκίνηση το γέλιο. Ο συγγραφέας που το έγραψε, ο Αλεξέι Αρμπούζωφ, τους αγάπησε πολύ αυτούς τους δύο χαρακτήρες και παρότι το έργο γράφτηκε τη δεκαετία του 70, η Βάνα Πεφάνη, η οποία το σκηνοθέτησε και έκανε και τη διασκευή του κειμένου, το έχει φέρει πιο κοντά στην εποχή μας, χωρίς όμως να χαθεί η ατμόσφαιρα και η ευγένεια η οποία υπάρχει μέσα στο έργο.
– Πόσο εύκολα διατηρούνται οι ισορροπίες ανάμεσα στη συγκίνηση-μελαγχολία και το γέλιο επί σκηνής;
– Είναι όπως είναι η ζωή…. τα έχει όλα και πολλές φορές διαδέχεται το ένα μετά το άλλο. Συχνά σε μια συγκινητική σκηνή της ζωής μας μπορεί να συμβεί κάτι πάρα πολύ αστείο. Και πολλές φορές σε τραγικά γεγονότα μπορεί να συμβεί κάτι που να μας κάνει να γελάσουμε. Και ο συγγραφέας του έργου τα γνώριζε πολύ καλά όλα αυτά. Ξέρετε σε μας συμβαίνει συνεχώς, ο κόσμος γελάει στην παράσταση, απολαμβάνει και συγκινείται και κουβαλάει στο σπίτι του αυτήν την πολύ τρυφερή αίσθηση της παράστασης, γιατί είναι μια πολύ τρυφερή ανθρώπινη ιστορία.
– Το φθινόπωρο πώς λειτουργεί;
– Το φθινόπωρο υπάρχει, αναφέρεται σε εμάς, στους δύο ήρωες του έργου, γιατί δεν είναι νέοι, είναι μιας ηλικίας… Έχουμε να κάνουμε με δύο ανθρώπους οι οποίοι έχουν βιώσει την εγκατάλειψη και την προδοσία και επειδή δεν θέλουν ίσως γιατί φοβούνται μήπως ξαναπονέσουν, μήπως ξαναβιώσουν την εγκατάλειψη και την προδοσία, έχουν αποφασίσει ότι η ερωτική τους ζωή έχει τελειώσει, έχουν κλειδώσει τις καρδιές τους και έχουν πετάξει τα κλειδιά στη θάλασσα. Έτσι, τους βρίσκουμε όταν αυτοί οι δύο συναντιούνται. Είναι δύο άνθρωποι από δύο τελείως διαφορετικούς κόσμους. Ο ένας είναι γιατρός, η άλλη είναι καλλιτέχνης και συναντιούνται τυχαία σ’ ένα θεραπευτήριο στη Ρίγα. Και εκεί παρεμβαίνει η ζωή και λέει «ποτέ μην πεις ποτέ»γιατί η ίδια η ζωή είναι γεμάτη εκπλήξεις. Αυτοί οι δύο άνθρωποι λοιπόν, στην αρχή μαλώνουν έντονα. Είναι τόσο διαφορετικοί χαρακτήρες. Σκοτώνονται συνεχώς και σιγά-σιγά αρχίζουν ο ένας να ανακαλύπτει τον άλλο μπροστά στα μάτια του κοινού που παρακολουθεί μια πολύ αστεία και τρυφερή διαδρομή που βιώνουν αυτοί οι δύο χαρακτήρες. Ακόμα και τις στιγμές που θα αισθανθούν ότι νιώθουν κάτι για τον άλλο, φοβούνται να το ομολογήσουν ακόμα και στον ίδιο τους τον εαυτό.
– Οπότε το φθινόπωρο παύει να έχει τη μορφή της δύσης, ας πούμε, ή της μελαγχολίας, παίρνει άλλη μορφή…
– Ναι, έτσι πιο γεμάτη, με εικόνες, με ευτυχίες, αναμνήσεις, αλλά και δράση. Αυτοί οι δύο άνθρωποι μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα διανύουν μια μεγάλη απόσταση μεταξύ του παλιού τους εαυτού και του καινούριου που γεννιέται από μέσα τους. Μια μάχη στην ουσία…. Και με μάχη ξεκινάει και το έργο.. Διότι ας μην ξεχνάμε ότι φοβούνται και οι δύο, αισθάνονται τρομερή ανασφάλεια να ανοιχτούν προς τα έξω. Και ακόμα και αν πολύ δειλά κάνουν ένα βήμα, αμέσως το παίρνουν πίσω.
– Πάντως αντικατοπτρίζει πάρα πολύ την καθημερινότητά μας, αυτά που ζούμε και αυτά που συμβαίνουν.
– Φυσικά, φυσικά…. Όμως φαίνεται να διακρίνεται κάτι καλό, η τρυφερότητα ας πούμε, δεν χάνεται μέσα από τον άνθρωπο. Με την πρώτη ευκαιρία εμφανίζεται. Συγκινείται ο άνθρωπος με κάθε τρυφερή εκδήλωση.
– Αρκεί να του δοθεί η ευκαιρία και όταν του δοθεί να την καταλάβει..
– Ακριβώς, αρκεί να του δοθεί κάτι καλό… Παρακολουθώντας ο θεατής την παράσταση γελάει και χαλαρώνει και τότε μπαίνει πιο εύκολα το έργο μέσα του.
– Ποιες σκέψεις θα θέλατε να μοιραστείτε με τους θεατές μέσα από το έργο;
– Αυτό που το έχω αισθανθεί και επάνω στη σκηνή με την Πέμη Ζούνη, καθώς μας παρατηρώ καμιά φορά, είναι ότι αυτοί οι δύο άνθρωποι, αν και όπως είπα προηγουμένως έχουν κλειδώσει τους εαυτούς τους και τους καθορίζει ένας φόβος για το ενδεχόμενο να εκτεθούν ξανά ερωτικά και να ανοίξουν τα σπλάχνα τους σε έναν άλλο άνθρωπο, παραμένουν παιδιά. Μέσα τους είναι πολύ αθώοι. Και παρότι βιώσανε όλο αυτόν τον πόνο της εγκατάλειψης και της προδοσίας και πήραν την απόφαση ότι τέρμα πια όλα αυτά, αφοσίωση μόνο στη δουλειά, διατηρούν αλώβητη την ικανότητα να ερωτευθούν καθώς και το παιδί μέσα τους.
– Όπως τονίζει και η Ζαν Μορώ, «τα γεράματα δεν σε προστατεύουν από τον έρωτα, όμως ο έρωτας σε προστατεύει από τα γεράματα».. και είναι πολύ σημαντικό, γιατί πόση μοναξιά μπορεί να αντέξει ένας άνθρωπος;
– Δεν είναι μόνο το θέμα της μοναξιάς, είναι ότι αλλάζει εντελώς το βλέμμα απέναντι στη ζωή. Γίνεται στύρο, γίνεται νεκρό, δεν λειτουργούν οι αισθήσεις πια… γιατί ο έρωτας είναι παντού. Έτσι δεν είναι;
– Έτσι ακριβώς σε κάθε κίνηση, κάθε αίσθηση…
– Κάποια στιγμή δηλαδή πάνε βόλτα και διαπιστώνει αυτός ότι το ηλιοβασίλεμα είναι σαν να το βλέπει για πρώτη φορά. Δηλαδή για πρώτη φορά βίωνε όλα αυτά τα συναισθήματα που δημιουργεί το ηλιοβασίλεμα και αυτό γιατί το μοιραζόταν με μια ανθρώπινη παρουσία… και αυτό γιατί τίποτα δεν αξίζει αν δεν το μοιραζόμαστε όσο όμορφο κι αν είναι. Καταλαβαίνει λοιπόν ότι πριν την γνωρίσει και πριν αρχίσει αυτή η διαδικασία μέσα του, το ηλιοβασίλεμα δεν του έλεγε τίποτα, δεν του ξυπνούσε κανένα συναίσθημα. Ήταν νεκρός.
– Τρυφερές στιγμές, γεμάτες τρυφερές αλήθειες.…
– Πράγματι, είμαστε πανευτυχείς διότι αυτή την παράσταση ο κόσμος την έχει αγκαλιάσει με πάρα πολλή αγάπη. Και το ρουφάει το έργο όλο, φεύγουν κατενθουσιασμένοι και πολύ γεμάτοι από συναισθήματα. Τους βλέπεις, τους νιώθεις και στο χειροκρότημα.
– Καταρχήν είναι και μια παράσταση που έχει τις υπογραφές σας, είστε δύο καλλιτέχνες με πολύ αξιόλογη και πολύ αξιοπρεπή πραγματικά πορεία που σας αγαπάμε, σας παρακολουθούμε, και χαιρόμαστε με αυτό που μας προσφέρετε.
– Υπάρχει μια ευτυχής συγκυρία με την Πέμη… όποτε συναντηθούμε καλλιτεχνικά, κάτι συμβαίνει και η επιτυχία είναι δεδομένη. Όποτε και όπου συναντηθούμε, είτε θεατρικά είτε τηλεοπτικά…. Έτσι και αυτή τη φορά καθίσαμε και με τη Βάνα, τη σκηνοθέτη, και δουλέψαμε με πάρα πολύ αγάπη! Κατάλαβα ότι δεν ήταν αγγαρεία… δεν ήταν μια ανειλημμένη, ας πούμε, εργασία. Το αγαπήσαμε το έργο και είπαμε, πάμε να το κάνουμε! Πάμε να το ζωντανέψουμε! Αλλά και αυτή η επικοινωνία με τον κόσμο είναι συγκλονιστική… η ζέση που μας περιβάλλουν την αισθάνεσαι καθόλη τη διάρκεια της παράστασης. Και στο τέλος οι άνθρωποι φεύγουν, όπως σας είπα και προηγουμένως, πλήρεις συναισθημάτων.
– Και πραγματικά η παράσταση κατακλύζεται από όλες τις ηλικίες…
– Ναι έτσι είναι… Στην αρχή είχαμε ένα μικρό φόβο ότι επειδή αφορά ηλικίες κοντά στα 50-55 και 60, ίσως μας αποκλείσουν ένα μικρό κομμάτι, το νεανικό κομμάτι των θεατών, όμως δεν συμβαίνει αυτό το πράγμα. Και είμαι πολύ χαρούμενος να ακούω από νέους θεατές ότι ταυτίζονται με τους ρόλους μας. Και αυτό γιατί υπάρχει πάρα πολύ μεγάλη ανθρωπιά μέσα στο έργο..
.jpg)
– Αν σκεφτεί κανείς ότι πρόκειται για μια παράσταση που για δεύτερη χρονιά ο κόσμος γεμίζει τις αίθουσες…. κάτι σημαίνει αυτό…
– Ναι, φυσικά. Υπάρχουν θεατές οι οποίοι έχουν δει την παράσταση έντεκα φορές. Και έρχονται και μας το λένε, και αυτό είναι πολύ συγκινητικό..
– Σε ποια προσωπική συνθήκη σας βρίσκει η παράσταση;
– Εδώ και αρκετά χρόνια είμαι σε συντροφική σχέση και πραγματικά εκτιμώ αυτά που μας διδάσκει το έργο, δηλαδή ότι η ευτυχία είναι παρούσα, αρκεί να έχεις μάτια να τη δεις….
– Αν η Φθινοπωρινή Ιστορία, ήταν μια εξομολόγηση σε ποιον θα απευθύνονταν;
– Απευθύνεται σε όλους τους ανθρώπους που για διάφορους λόγους έχουν αποφασίσει ότι έχει τελειώσει η ερωτική τους ζωή. Είτε από απογοήτευση, είτε από βιώματα πονετικά, είτε από φόβο και δειλία καμιά φορά… Απευθύνεται σε όλους αυτούς που έχουν αποφασίσει ότι δεν υπάρχει περίπτωση να ξανασυμβεί στη ζωή τους κάτι τέτοιο, να νιώσουν το συναίσθημα του έρωτα….
– Στην αρχή της καριέρας σας, όταν αποφασίσατε να ακολουθήσετε την υποκριτική και φύγατε από την Εθνική Τράπεζα, περιμένατε ότι θα είχατε μια τόσο πετυχημένη και τόσο λαμπρή πορεία;
– Κοίταξε, δεν θα μπορούσα ποτέ να ξέρω αν θα κατάφερνα να ανοίξω το δρόμο μπροστά μου και να επιβάλλω το όνομά μου και την παρουσία μου στο χώρο, γιατί όταν είσαι νέος έχεις να παλέψεις με πάρα πολλά πράγματα. Εκείνο όμως που ξέρω σίγουρα είναι ότι μόχθησα αρκετά για να γίνω αυτό που έγινα. Δεν ενέδωσα στις εύκολες δουλειές, στην εύκολη επιτυχία, πήγα και βρήκα τους πιο εμπνευσμένους δασκάλους θεάτρου στην Ελλάδα και μαθήτευσα κοντά τους, γιατί ήθελα να ακονίσω το μαχαίρι μου πάρα πολύ καλά. Ήθελα να γίνω όσο πιο δυνατός μπορούσα πάνω στη σκηνή.
– Πώς νιώθετε, τα καταφέρατε;
– Πιστεύω ότι είμαι ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα.
– Λέτε μπράβο στον εαυτό σας;
– Έχω κάνει λάθη και εγώ οπωσδήποτε, αλλά εκείνο που μπορώ να πω με υπερηφάνεια και με το χέρι στην καρδιά είναι ότι προσπάθησα πάρα πολύ, με πολύ μεγάλη ειλικρίνεια, με πολύ μεγάλη ευσυνειδησία να γίνω ένας ειλικρινής ηθοποιός.
– Σ’ αυτή λοιπόν τη διαδρομή υπήρχαν σταθμοί τους οποίους ξεχωρίζετε ιδιαίτερα;
– Ναι, οπωσδήποτε υπάρχουν σταθμοί τους οποίους ξεχωρίζω ιδιαίτερα και οι οποίοι αν θέλετε, ήτανε και τροφοδότες για να πάρει κανείς κουράγιο και να συνεχίσει αυτή την πολύ δύσκολη πορεία που ειδικά όταν είναι νέος ένας ηθοποιός αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα. Υπάρχουν συνεργασίες κυρίως τις οποίες θυμάμαι με ευγνωμοσύνη και με τρυφερότητα, και ήταν τα σκαλοπάτια που έπρεπε να πατήσω για να ανέβω πιο πάνω.
– Σε μια εποχή που κατακλυζόμαστε από τα social media, όπως λέτε και εσείς από την υπερ επικοινωνία, πώς ακούγονται οι λέξεις μέσα μας;
– Δυστυχώς εδώ και αρκετά χρόνια έχουμε μπει σε μία ιδιαίτερη πορεία και είναι κρίμα για τους Έλληνες, γιατί είμαστε ένας ξεχωριστός λαός…. Και δυστυχώς παντού διδάσκεται – και από την πολιτεία και από αυτούς εν πάση περιπτώσει όλους οι οποίοι δίνουν το παράδειγμα σε αυτή την κοινωνία- διδάσκεται λοιπόν το εύκολο κέρδος. Καθημερινά επίσης παρατηρούμε ότι πολλά πράγματα σημαντικά γίνονται ασήμαντα, αλλά και πάρα πολλά ασήμαντα γίνονται σημαντικά… Και εκεί είναι το πρόβλημα, εκεί συμβαίνει το κακό. Και όταν τα ασήμαντα γίνονται σημαντικά, αυτό είναι διαφθορά. Βέβαια, είναι τρομακτικό μια και αφορά κυρίως τα παιδιά που μεγαλώνουν, γιατί τα παιδιά βλέπουν και επηρεάζονται… και αυτό συμβαίνει εδώ και πάρα πολλά χρόνια…
Παρατηρούμε λοιπόν τα ασήμαντα να γίνονται σημαντικά και να παίρνουν τη θέση των σημαντικών, οπότε τα μέχρι τότε σημαντικά εκπίπτουν από το βάθρο τους, δεν χωράνε. Αυτό το βλέπουμε σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής, και στη μουσική, και γενικά στην τέχνη, και μιλάω κυρίως για την τέχνη της ευρείας κατανάλωσης. Εμείς ακούγαμε στο ραδιόφωνο Γκάτσο, Θεοδωράκη, Χατζηδάκη και Ξαρχάκο….. Σκεφτείτε, τι ακούγεται τώρα σαν ευρείας κατανάλωσης μουσική. Ακούγαμε μελοποιημένους ποιητές όταν ανοίγαμε το ραδιόφωνο και τώρα έχουμε ένα στίχο ο οποίος είναι ντροπή για την Ελλάδα.
– Και δυστυχώς δεν φαίνεται να υπάρχει και φως….
– Όχι δεν υπάρχει, φυσικά δεν υπάρχει φως. Και πάμε από κακό στο χειρότερο. Και απορώ πως, ας πούμε, δεν υπάρχει ένας έλεγχος για όλα όσα συμβαίνουν… , δεν μπορεί ένα παιδί δεκατεσσάρων χρονών να ακούει ανεξέλεγκτα τραπ.
.jpg)
– Μήπως και τα φαινόμενα εγκληματικότητας έχουν τελικά κάποιες πιο εμφανείς επεξηγήσεις;
– Φυσικά, φυσικά. Δεν μπορεί δηλαδή ένα παιδί το οποίο βρίσκεται σε μια ηλικία, που πρέπει να κάνει την επανάστασή του και ψάχνοντας γύρω του σαν παράδειγμα να βρίσκει τη τράπ…. Και επειδή η ζωή έχει δυσκολέψει πάρα πολύ και συμβαίνουν και συμφορές αλλά και πράγματα τα οποία το ανθρώπινο μυαλό δεν μπορεί καν να φανταστεί, όπως αυτό που βιώσαμε με την καραντίνα του COVID, θα έπρεπε να υπάρχει μεγαλύτερη μέριμνα και προστασία του κοινωνικού συνόλου από τη βρωμιά και από το κακό. Και είναι κρίμα για αυτό το λαό γιατί το να είναι κανείς Έλληνας δεν είναι καταγωγή, αλλά τρόπος ζωής. Μάλλον, ήταν τρόπος ζωής και τώρα είναι μια απλή καταγωγή.
– Να πούμε κάτι για τη Θεσσαλονίκη που σας αγαπάει και σας περιμένει, πώς νιώθετε που θα έρθετε στην πόλη μας;
– Εμένα η Θεσσαλονίκη με «καλομαθαίνει…» ‘Οποτε έρχομαι οι παραστάσεις μας είναι sold out, πήρα το βραβείο στη Θεσσαλονίκη, έχω φίλους…. Είναι και πάρα πολύ ωραία πόλη και ειλικρινά κάθε φορά που έρχομαι την απολαμβάνω, όπως και τον κόσμο της…
– Ταιριάζει και με την παράστασή σας, είναι ερωτική πόλη η Θεσσαλονίκη..
– Ακριβώς… Οπότε καταλαβαίνετε με πόση χαρά ερχόμαστε!!!
Σας ευχαριστώ πολύ!
ΚΟΛΟΣΣΑΙΟΝ
«Φθινοπωρινή Ιστορία» του Αλεξέι Αρμπούζωφ
-Επανάληψη: Από Παρασκευή 06/03 – Είδαμε, βαθμολογήσαμε με 7,7 και σχολιάζουμε εδώ
– 4 Θεατρικά Βραβεία Θεσσαλονίκης 2025: Α΄ Γυναικείου (Πέμυ Ζούνη), Κειμένου (Βάνα Πεφάνη), Μουσική (Μάνος Αντωνιάδης), Α΄ Βραβείο Κοινού. –Συνέντευξη: Η Πέμη Ζούνη μιλά ζωντανά στην “Κ” εδώ
Σε ένα θεραπευτήριο στη Ρίγα, ο γιατρός Ροντιόν και η Λύντια, μια πρώην ηθοποιός, συναντιούνται τυχαία. Μέσα από το χιούμορ, την τρυφερότητα αλλά και τη σκληρή ειλικρίνεια, οι δύο ήρωες προσπαθούν να γκρεμίσουν τα τείχη της μοναξιάς τους.
Σκηνοθεσία: Βάνα Πεφάνη. Ερμηνεύουν: Πέμη Ζούνη, Σταύρος Ζαλμάς.
Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Παρασκευή 6 & 13 Μαρτίου: 21:00 Σάββατο 7 & 14 Μαρτίου: 18:00 & 21:00 Κυριακή 8 & 15 Μαρτίου: 19:30 (έως 15/03)
Αναλυτικές πληροφορίες για τη παράσταση θα βρείτε εδώ
