Δεν συνηθίζω να γράφω για μια παράσταση που δεν έχω δει ακόμη. Για καθαρά πρακτικούς λόγους, όμως, κάνω μια μικρή εξαίρεση με αυτό το άρθρο γράφοντας για ένα έργο που θα δω μαζί με την αγαπημένη μου φίλη, τη μικρή Φιλιώ. ‘Η άκρη του αστεριού’ ο τίτλος της παράστασης που θα δούμε την Κυριακή 22 Φεβρουαρίου στο Θέατρο Τεχνών Θεσσαλονίκης.
Η Φιλιώ και η Κατερίνα πάνε θέατρο
Γράφει η Νέλη Βυζαντιάδου για την Κουλτουρόσουπα
Τι υπάρχει πίσω από αυτόν τον τίτλο; Ποια είναι τελικά η άκρη του αστεριού και πού θα ταξιδέψουμε; Η ‘Άκρη του Αστεριού’ υπήρξε καταρχάς ένα ταξίδι και για εμάς τους ίδιους, ομολογεί η Λένια Κοκκίνου που είχε την σύλληψη της ιδέας για αυτήν την παράσταση και υπογράφει ως βοηθός σκηνοθεσίας. Ξεκίνησε από την ιδέα του να φτιάξουν κάτι λιτό και προσεγμένο, σε όλα τα επίπεδα, ώστε πολύ μικρά παιδιά να μπορούν να παρακολουθήσουν την ουσία του χωρίς περισπασμούς. Το κείμενο και η σκηνοθεσία ήρθαν από τα χέρια της Λένας Πετροπούλου η οποία, μεταξύ άλλων, έχει το ταλέντο να λέει πάντα την αλήθεια, πάντα ευθέως, πάντα με χιούμορ. Η ‘Άκρη του Αστεριού’, λοιπόν, ο κοινός μας προορισμός σε αυτήν την παράσταση, είναι εκείνο το σημείο μέσα μας, όπου ο φόβος νικιέται από την απόφασή μας να σηκώσουμε το πόδι μας και να τολμήσουμε ένα βήμα – εκεί όπου αρχίζουμε να μεγαλώνουμε. Είναι εκείνη ακριβώς η στιγμή που το ‘δεν μπορώ’ γίνεται ‘θα προσπαθήσω’. Άλλωστε, όπως ακούγεται σε κάποια στιγμή της παράστασης, ‘Αν δεν δοκιμάσεις, πώς θα ξέρεις;’. Σε αυτήν την ιστορία, με οδηγό τη Λούνα – τη μικρή μας ηρωίδα, ταξιδεύουμε σε έναν κόσμο που, συχνά, ξεχνάμε ότι υπήρξε και δικός μας, στον κόσμο των παιδιών: στις επιθυμίες τους, στους δισταγμούς τους, στις μικρές νίκες που μοιάζουν τεράστιες. Η ‘Άκρη του Αστεριού’ είναι το πρώτο βήμα – και αυτό είναι πάντα το πιο μαγικό.
.jpg)
Διαβάζοντας την υπόθεση του έργου βλέπω στο πρόσωπο της Λούνα πολλά ακόμα παιδιά που κατακλύζονται από το συναίσθημα και δυσκολεύονται να συμμορφωθούν στα όρια των ενηλίκων ή να περιορίσουν τις επιθυμίες τους. Πράγματι η Λούνα είναι ζωηρή, παρορμητική, συναισθηματική, παραδέχεται η κυρία Κοκκίνου. Είναι ένα παιδί σαν όλα τα άλλα. Νιώθει τα πάντα στο ‘τέρμα’: χαρά, φόβο, βαρεμάρα, ενθουσιασμό, κι αυτό τη δυσκολεύει. Όχι επειδή ‘δεν θέλει’ αλλά επειδή θέλει πολλά και όλα μαζί. Είναι ένα παιδί που χρειάζεται χρόνο, εμπιστοσύνη και χώρο να δοκιμάσει. Και γι’ αυτό είναι πολλά παιδιά μαζί.
Αν και ζωηρή η Λούνα, έχει την τύχη να έχει μια δασκάλα που πιστεύει σε αυτήν. Είναι πολύ σημαντικό για κάθε παιδί να συναντά στη ζωή του ανθρώπους που πιστεύουν σε αυτό και λειτουργούν ως οδηγοί και μέντορες στην πορεία του. Η συνεντευξιαζόμενη συμφωνεί μαζί μου λέγοντας πως η Λούνα έχει πάντα δίπλα της – ακόμα κι όταν δεν το ξέρει – τη δασκάλα της, την κυρία Σελίνα, μια φιγούρα πλασμένη αρκετά μακριά από το ‘τέλειο’ ή από ό,τι θεωρείται ‘τέλειο’ σε κάθε εποχή. Είναι, όμως, σταθερά παρούσα και δίκαιη. Και αυτό είναι σίγουρα κάτι που χρειαζόμαστε όλοι, σε κάθε ηλικία, και που ποτέ δεν χάνει την αξία του. Χρειαζόμαστε ανθρώπους που δεν κάνουν τα πράγματα αντί για εμάς, αλλά στέκονται δίπλα μας όσο τα προσπαθούμε. ‘Ως δημιουργοί και συμπαίκτες, νιώθουμε κι εμείς ότι χτίζουμε έναν τέτοιο κύκλο εμπιστοσύνης, όπου συνοδεύουμε χωρίς να γινόμαστε ασφυκτικοί, όπου εμπνέουμε χωρίς να διδάσκουμε’, τονίζει.
Η παράσταση αυτή είναι βασισμένη, όπως διαβάζω, στο σωματικό θέατρο. Θέλω να μάθω τι προσθέτει το σωματικό θέατρο σε μια παράσταση και πώς το υποδέχονται οι μικροί θεατές. Το σωματικό θέατρο, σύμφωνα με την κυρία Κοκκίνου, είναι μια γλώσσα που τα παιδιά ήδη καταλαβαίνουν. Η γλώσσα του σώματος. Δε χρειάζονται πολλές εξηγήσεις. Αυτό έρχεται αργότερα, όσο μεγαλώνουν και τους τις ζητάμε αυτές τις εξηγήσεις. Μέχρι τότε βλέπουν, νιώθουν, μιμούνται. Μέσα από την κίνηση, το παιχνίδι και τον ρυθμό, τα συναισθήματα μοιράζονται απλά και καθαρά.
Όσο για τα βασικά μηνύματα που περνά η παράσταση σε μικρούς και μεγάλους θεατές, η κυρία Κοκκίνου δηλώνει: ‘Απευθυνόμενοι και στους μεγάλους και στους μικρούς ταυτόχρονα, θα έλεγα ότι βασικό μήνυμα της ιστορίας είναι πως δεν χρειάζεται να τα καταφέρνουμε τέλεια σε κάτι για να μετράει. Η προσπάθεια από μόνη της έχει τεράστια αξία. Φυσικά η προσπάθεια, προτού γίνει κατάκτηση, φέρνει, συχνά, μαζί της φόβο, ανασφάλεια, βαρεμάρα, θυμό, συναισθήματα που, συνήθως, αντιμετωπίζουμε ως εμπόδια. Μέσα από τη Λούνα βλέπουμε πως ακόμα κι όταν κάτι φαίνεται δύσκολο ή τρομακτικό, ένα μικρό βήμα θα φέρει αναπόφευκτα κι ένα επόμενο, εκείνο ένα μεθεπόμενο και έτσι μαθαίνουμε να ισορροπούμε. Τότε ίσως μάθουμε να αφήνουμε χώρο και στα ‘δυσάρεστα’ συναισθήματα, να τα βλέπουμε ως κομμάτι του εαυτού μας, να γινόμαστε φίλοι με αυτά και να τα προσπερνάμε ήπια για να φτάσουμε εκεί για όπου ξεκινήσαμε – ή και λίγο παραπέρα’. Ένα βήμα τη φορά και θα φτάσεις μακριά, μια από τις ατάκες του έργου που ξεχωρίζουν.
Της ζητώ να ξεχωρίσει την πιο δυνατή σκηνή, όπως τη βιώνει η ίδια, και εκείνη τη μοιράζεται αμέσως μαζί μας. ‘Στο ταξίδι της, η Λούνα, θα γνωρίσει παιδιά που αντιμετωπίζουν τις δικές τους δυσκολίες – φόβους, δισταγμούς, ανασφάλειες. Ένα από αυτά είναι ο Αντίνοος, ένα παιδί που κουβαλάει θυμό. Εκεί ακουμπάμε ένα συναίσθημα που, συχνά, φοβόμαστε να κοιτάξουμε στα μάτια, ειδικά όταν αφορά τα παιδιά. Η Λούνα, όμως, δεν είναι ενήλικη, δεν έχει την ανάγκη να ‘διορθώσει’ το θυμωμένο παιδί, ούτε φοβάται να το αγκαλιάσει. Του δίνει χώρο να εκφραστεί και καταλαβαίνουμε πως ο θυμός δεν είναι απλώς μια ‘κακή συμπεριφορά’ αλλά ένας τρόπος να πει ότι κάτι μέσα του πονάει, ότι κάτι δεν έχει ειπωθεί ή ακουστεί. Είναι μια σκηνή που κλείνει το ταξίδι της Λούνα με αλήθεια και τρυφερότητα, θυμίζοντας μας ότι πίσω από κάθε ξέσπασμα υπάρχει μια ανάγκη’.
Είναι σίγουρα πολλοί οι λόγοι για τους οποίους αξίζει να παρακολουθήσουν οι γονείς με τα παιδιά τους αυτήν την παράσταση. Αρχικά, όπως μας εξηγεί η κυρία Κοκκίνου, τα παιδιά φτιάχνουν πάνω στη σκηνή έναν κύκλο, μια ζεστή παρεούλα μαζί με τις ηθοποιούς της παράστασης, τη Μάρα Κοφίδου και την Τζένη Μόσχου. Έτσι χτίζεται η ασφάλεια και η εμπιστοσύνη που χρειάζεται να υπάρξει για να βρουν τις ομοιότητες ανάμεσα σε εκείνα και στους ήρωες της ιστορίας. Βρίσκουν τον εαυτό τους μέσα στην ιστορία χωρίς να νιώθουν ότι κρίνεται η συμπεριφορά τους. Αυτό από μόνο του είναι ανακουφιστικό και ενδυναμωτικό. Ταυτόχρονα, συνεχίζει, η παράσταση προσφέρει στους γονείς έναν καθρέφτη. Μπορούν να παρατηρήσουν τα παιδιά τους με τρυφερότητα, χωρίς βιασύνη, να πάρουν από την ενέργεια, το ρυθμό και την παιχνιδιάρικη διάθεση του έργου και να επιστρέψουν στο σπίτι με τροφή για συζήτηση. Στο σημείο αυτό υπενθυμίζω ότι η παράσταση είναι ιδανική κυρίως για παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, 3-7 ετών, εκεί όπου τα συναισθήματα είναι έντονα, σχεδόν τα πάντα είναι κατακτήσεις και δεν είναι ακόμα σίγουρο το αν η ‘αυτονομία’ είναι ένα μονοπάτι που θέλουν να εξερευνήσουν.
Ολοκληρώνοντας αυτή τη συζήτηση, την προσκαλώ σε ένα τελευταίο μοίρασμα. Το μοίρασμα μιας εμπειρίας με θεατή που θα της μείνει αξέχαστη ως τώρα. Εκείνη δυσκολεύεται να απομονώσει μια αντίδραση. Λέει πάντως ότι τα παιδιά, μετά το τέλος της ιστορίας, μοιράζονται μαζί τους τις δικές τους δυσκολίες, τους δικούς τους επόμενους στόχους. Από το παιδί που φοβάται να κοιμηθεί μόνο του μέχρι εκείνο που θέλει να μάθει να δένει τα κορδόνια του, ανοίγονται τόσο απλά και αυθόρμητα που νιώθει κανείς ότι είναι πια αποφασισμένα να κατακτήσουν τον κόσμο. Αυτή είναι πάντα η πιο λαμπερή στιγμή της μέρας.
Τώρα πια, μετά από αυτή τη συνομιλία, ανυπομονώ περισσότερο για αυτό που θα δούμε με τη Φιλιώ. Και είμαι σίγουρη ότι θα είναι αξιόλογο μια που κάθε τι που φτιάχνεται με αγάπη, έχει αξία. ‘Να θυμάσαι μικρή μου, όλα για την αγάπη και από την αγάπη γίνονται’, ακούγεται στο έργο και αυτή η φράση είναι από τις αγαπημένες μου. Όλα για την αγάπη, όλα από την αγάπη. Έτσι να λειτουργούμε. Έτσι να σκεφτόμαστε. Έτσι να νιώθουμε. Κι όλα τα άλλα έρχονται δεύτερα.
Ραντεβού την επόμενη Παρασκευή με ένα καινούργιο άρθρο…η Φιλιώ και η Κατερίνα πάνε θέατρο και τους αρέσει πολύ!
