Η Κατερίνα συναντά την Τοσοδούλα στον Τεχνόκοσμο | Νέλη Βυζαντιάδου

‘Σήμερα πάμε σε ένα θέατρο που δεν έχουμε πάει ξανά’, είπα στη μικρή Κατερίνα μπαίνοντας στο αυτοκίνητο. ‘Γιατί δεν πήγαμε ξανά;’, με ρώτησε. ‘Πρώτον γιατί είναι ένας καινούργιος χώρος για την πόλη μας μια που έχει ένα χρόνο που λειτουργεί και δεύτερον γιατί τις περισσότερες φορές που υπήρχε κάτι για να δούμε είχα δουλειά και δεν μπορούσαμε να πάμε’, απάντησα. ‘Σήμερα δεν έχεις γραφείο. Τι ωραία!’, σχολίασε θυμίζοντας μου πόσο σημαντικό είναι για ένα παιδί να περνά ποιοτικό χρόνο με ανθρώπους που εμπιστεύεται και περνά όμορφα μαζί τους κι ας μην είναι μόνο οι γονείς του. Άλλωστε δε λέμε ότι χρειάζεται ένα ολόκληρο χωριό για να μεγαλώσει ένα παιδί;

Η Φιλιώ και η Κατερίνα πάνε θέατρο

Φτάνοντας στον Τεχνόκοσμο, στον Εύοσμο, μας υποδέχθηκε ο Δημήτρης Παρασκευόπουλος, ιδιοκτήτης του χώρου, ο οποίος αποδείχθηκε κατά τη διάρκεια όλης της παράστασης πολυεργαλείο. Υποδεχόταν τον κόσμο, άνοιξε την παράσταση, ασχολήθηκε με το φωτισμό και στο τέλος μας ξεπροβόδισε με την ίδια ευγένεια με την οποία μας είχε υποδεχθεί. Θα βλέπαμε την ‘Τοσοδούλα’. Μια ιστορία, διαχρονικά αγαπημένη, σε διασκευή και σκηνοθεσία της Αναστασίας Αναστασούδη.

Μια ιστορία που θα διαδραματιζόταν από λεπτό σε λεπτό επί σκηνής με ηθοποιούς και μαριονέτες να συναντιούνται και να μας παίρνουν μαζί τους σε ένα ωριαίο ταξίδι. Η σκηνή με πολλά και φωτεινά χρώματα μαγνητίζει το βλέμμα μικρών και μεγάλων θεατών. Μια αυλή με πολλά λουλούδια στην οποία θέλεις να μπεις. Να σηκωθείς από τη θέση σου, να πλησιάσεις τη σκηνή, να γίνεις ένα με την αυλή και να μυρίσεις τα λουλούδια που, αν και ψεύτικα, σε πείθουν ότι μοσχομυρίζουν. Γιατί αυτό είναι η φαντασία. Να βλέπεις και να ακούς και να μυρίζεις πράγματα εκεί που δεν υπάρχουν.

Ποια είναι, όμως, η ιστορία της Τοσοδούλας και τι πραγματεύεται; Το παιδικό αυτό παραμύθι, λέει η κυρία Αναστασούδη, έχει ως κεντρικό άξονά του την πίστη στον εαυτό μας, τον συνεχή αγώνα του ανθρώπου για επιβίωση και την επιθυμία για νέες εμπειρίες και ταξίδια στο άγνωστο. Η Τοσοδούλα, ως σύμβολο του μικρού, αδύναμου φαινομενικά ανθρώπου, καταφέρνει να βγει αλώβητη μέσα από τις περιπέτειες και να επιστρέψει στην οικογενειακή θαλπωρή. Αυτό αποτελεί μια ενδιαφέρουσα σκοπιά του παραμυθιού και το κάνει ενδιαφέρον για τον σκηνοθέτη και τον ηθοποιό. Η χρήση της κούκλας βοηθά ως οπτικό ερέθισμα να δούμε τον κόσμο μέσα από τα μάτια της Τοσουδούλας, μέσα από τα μάτια ενός παιδιού ή ενός αδύναμου. Η αφηγήτρια – ηθοποιός διατηρεί το ρόλο της σοφής γιαγιάς, η οποία ‘εξασφαλίζει’ την κάθαρση.

Η Τοσοδούλα συμβολίζει όχι μόνο το πολυπόθητο παιδί αλλά και οτιδήποτε ονειρεύεται κάποιος/α πολύ στη ζωή του/της. Παρατηρούμε πως μόλις εμφανίζεται η Τοσοδούλα στη ζωή της μητέρας της, εκείνη αποκτά νόημα και γίνεται ευτυχισμένη. Η μητέρα, σύμφωνα με την κυρία Αναστασούδη, είναι το σύμβολο της ασφάλειας και της θαλπωρής μέσα σε αυτό το όμορφο παραμύθι και μόνο ως τέτοιο είναι καλό να το δούμε. Στο παραμύθι αυτό η μητέρα μαθαίνει να ζει, χωρίς το δώρο που της χάρισε η νεράιδα, αλλά δεν παύει να ελπίζει πως θα ξαναδεί κάποια μέρα το παιδί της. Με έναν τρόπο, όμως, της δίνει την ευκαιρία να κάνει το προσωπικό της ‘πέταγμα’ στη ζωή.

Η αυλή, γεμάτη ανθισμένα λουλούδια, έχει διττό χαρακτήρα. Από τη μια συμβολίζει τις ομορφιές της ζωής και της φύσης και από την άλλη την ‘ασφαλή βάση’ για κάθε παιδί που τόσο τη χρειάζεται μέχρι να μεγαλώσει. Τι είναι αυτό που κάνει τελικά ασφαλές ένα περιβάλλον για τα παιδιά στις μέρες μας; ‘Τα παιδιά στις μέρες μας χρειάζονται χρόνο, πραγματικό χρόνο. Θέλουν να νιώθουν πως είναι σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητας των μεγάλων και πως αυτοί λαμβάνουν υπ’ όψιν τους τα συναισθήματά τους. Υπό μία έννοια, λοιπόν, η αφοσίωση σε αυτά αυξάνει το αίσθημα της ασφάλειας. Συζητώντας με τα παιδιά διαπιστώνω ότι πολλές φορές εκφράζουν το πόσο μόνα νιώθουν. Θεωρώ πως η έννοια του ελάχιστου ποιοτικού χρόνου, που αφιερώνουμε στα παιδιά μας, θα πρέπει να συζητηθεί εκ νέου. Χρειάζεται χρόνος για μοίρασμα εμπειριών, για επαφή με τη φύση και για να χτιστεί μια δυνατή σχέση εμπιστοσύνης. Διαφορετικά ένα σπίτι, ως σύμβολο ασφάλειας και θαλπωρής, δεν μπορεί από μόνο του να λειτουργήσει’, απαντά η συνεντευξιαζόμενη.

Η Τοσοδούλα ξεκινά με τις καλύτερες προδιαγραφές αλλά στην πορεία της ζωής της θα δοκιμαστεί με περιπέτειες. Η περιέργειά της και η τάση της να μην προσβάλλει τη βατραχίνα, θα την οδηγήσει στο να πέσει θύμα απαγωγής. Είναι επομένως επικίνδυνο να απομακρύνεται ένα παιδί από την ‘ασφαλή βάση’ του και αυτό μπορεί να πάρει και μεταφορικές διαστάσεις. Ποια είναι εν τέλει τα βασικότερα μηνύματα που περνά αυτή η παράσταση στο κοινό; Ένα παιδί, όπως εξηγεί η κυρία Αναστασούδη, δεν είναι ποτέ έτοιμο να αντιληφθεί ή και να αντιμετωπίσει μόνο του τους εξωτερικούς κινδύνους. Η μητέρα του παραμυθιού χαρίζει ένα μαγικό λουλούδι στην Τοσοδούλα, που θα την προστατεύει. Κάθε φορά που βρίσκεται σε κίνδυνο το θυμάται, μαζί με τις πολύτιμες συμβουλές της μητέρας της. Σύμφωνα με το παραμύθι για να αντιμετωπίσει κανείς τα εμπόδια, θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος.

Κάθε παράσταση, που σέβεται τον εαυτό της, έχει την κάθαρση και αυτή η παράσταση δεν αποτελεί εξαίρεση. Τα λουλούδια ανθίζουν ξανά, ο ήλιος βγαίνει στον ουρανό και μάνα με κόρη σμίγουν πιο σοφές και πιο συνειδητοποιημένες. Μόνο που αυτή τη φορά η Τοσοδούλα φέρνει μαζί της τον Πρίγκηπα. Από την παιδικότητα και την εφηβεία στην ενηλικίωση μέσα σε μία μόλις ώρα. Η μαγεία του θεάτρου, σκέφτομαι ξανά. Πού βρίσκεται αλήθεια για την ίδια η κάθαρση σε αυτό το έργο; Η κάθαρση εδώ, παραδέχεται, είναι αυτό το ‘αόρατο σχοινί’ που συνδέει το παιδί με τη βάση ασφάλειάς του και το βοηθά να επιστρέψει πιο σοφό και γεμάτο εμπειρίες πίσω στο σπίτι του. Παρά τις αντιξοότητες, έρχεται μια καινούργια μέρα ελπίδας για όλους.

Θέλω να μάθω αν υπήρξαν προκλήσεις ή δυσκολίες που συνάντησε σκηνοθετώντας την Τοσοδούλα και αν ναι, ποιες ήταν αυτές. Οι δυσκολίες αφορούν καθαρά το τεχνικό κομμάτι, εξηγεί. Στην παράσταση χρησιμοποιούνται τα χρώματα neon μέσα σταbluelights, κούκλες διαφορετικών μεγεθών (μαριονέτες αλλά και μεγάλες γαντόκουκλες) αλλά και η τεχνική του θεάτρου σκιών. Επομένως πρακτικά χρειάζεται απόλυτος συντονισμός. Μένω στις σκηνές του έργου και της ζητώ να ξεχωρίσει την πιο δυνατή σκηνή όπως τη βίωσε η ίδια. ‘Η πιο δύσκολη σκηνή θεωρώ πως είναι αυτή όπου η βατραχίνα παίρνει μαζί της την Τοσοδούλα, παρά τη θέλησή της, και αλλάζει οπτικά το σκηνικό τοπίο από το ρεαλιστικό στο μαγικό και το παραμυθένιο. Και είναι δύσκολη γιατί οι ηθοποιοί καλούνται να ερμηνεύσουν πολλαπλούς ρόλους με ταχύτητα, φωνητική πρωτοτυπία και ζωντάνια’, δηλώνει.

Όπως πάντα προσκαλώ την συνεντευξιαζόμενη να μοιραστεί μαζί μας μια εμπειρία με μικρό θεατή που θα της μείνει αξέχαστη αλλά και να μας ενημερώσει για τις λοιπές δράσεις του Τεχνόκοσμου. Οι μικροί θεατές τους εκπλήσσουν συνεχώς γιατί εκφράζουν άμεσα τα συναισθήματά τους. Μια φορά, θυμάται, ένα μικρό αγόρι φώναξε δυνατά να προσέξει η Τοσοδούλα την βατραχίνα γιατί ήταν ορατό ότι κινδύνευε. Όσο για το πρόγραμμα των παιδικών θεατρικών παραστάσεων που συνεχίζουν μέχρι το Μάιο περιλαμβάνει τις εξής παραστάσεις: ‘Η Τοσοδούλα’, ‘Το μαγικό ταξίδι της Κοκκινοσκουφίτσας’, ‘Ο Τζίτζικας και ο Μέρμηγκας’, ‘Χωνάκι παγωτό’.

Αφήνουμε πίσω τον Τεχνόκοσμο και τους ανθρώπους του παίρνοντας μαζί μας μια ακόμα εμπειρία από το παιδικό θέατρο που τόσο αγαπάμε. Με το που φτάνουμε στο σπίτι η Κατερίνα μου ζητά χαρτί και μαρκαδόρους για να ζωγραφίσει την αυλή. Τη δική της αυλή πλέον. Έτσι όπως την ονειρεύεται και έτσι όπως την κράτησε μέσα της. Διάβασα κάπου πως για να είσαι στις αναμνήσεις των παιδιών αύριο, πρέπει να είσαι στη ζωή τους σήμερα. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερος επίλογος για αυτό το άρθρο!

Οι παραστάσεις για την «Τοσοδούλα» στον Τεχνόκοσμο είναι προγραμματισμένες για τις Κυριακές 8, 15, 22 και 29 Μαρτίου 2026 στις 12:00, εισιτήρια  εδώ

Ραντεβού την επόμενη Παρασκευή με ένα καινούργιο άρθρο…η Φιλιώ και η Κατερίνα πάνε θέατρο και τους αρέσει πολύ! 

Δείτε όλα τα άρθρα της Νέλης Βυζαντιάδου “Η Φιλιώ και η Κατερίνα πάνε θέατρο”, εδώ