Mε αφορμή τη παράσταση «Ήλιος με ξιφολόγχες» του Γιώργου Σκαμπαρδώνη.

Η Θεσσαλονίκη του 1931 δεν ήταν απλώς μια πόλη· ήταν ένα ζωντανό, πολύβουο και επικίνδυνο σταυροδρόμι. Δεκατέσσερα χρόνια μετά τη Μεγάλη Πυρκαγιά και εννέα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η πόλη προσπαθούσε να ισορροπήσει ανάμεσα στον ευρωπαϊκό εκσυγχρονισμό και τα ανεπούλωτα τραύματα της ιστορίας.

🏗️ Το αστικό τοπίο: Ανάμεσα στα μέγαρα και τις παράγκες

Το 1931, η Θεσσαλονίκη έχει δύο πρόσωπα που συγκρούονται βίαια.

• Η «Ευρωπαϊκή» Πόλη: Στο κέντρο, η ανοικοδόμηση πάνω στα σχέδια του Εμπράρ έχει δημιουργήσει την οδό Αριστοτέλους και μεγαλοπρεπή κτίρια. Τα καφέ της παραλίας σφύζουν από ζωή, οι αξιωματικοί κυκλοφορούν με γυαλισμένες μπότες και οι κυρίες της αστικής τάξης ακολουθούν τη μόδα του Παρισιού.

• Οι Προσφυγικοί Συνοικισμοί: Στις παρυφές της πόλης, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Στην Τούμπα, στην Καλαμαριά και στο Κάμπελ, χιλιάδες πρόσφυγες ζουν σε παραπήγματα. Η φτώχεια είναι ορατή, η λάσπη πανταχού παρούσα, αλλά ταυτόχρονα εκεί γεννιέται μια νέα ενέργεια, μια κουλτούρα επιβίωσης που θα αλλάξει το DNA της πόλης.

🗣️ Ένα γλωσσικό και θρησκευτικό μωσαϊκό

Αν περπατούσες στην Εγνατία το 1931, τα αυτιά σου θα πλημμύριζαν από μια απίστευτη πολυφωνία.

• Τα Ισπανοεβραϊκά (Ladino) των Σεφαραδιτών, που αποτελούσαν ακόμα την πολυπληθέστερη και πιο δυναμική κοινότητα της πόλης.

• Τα Ελληνικά με τις ντοπιολαλιές της παλιάς Θεσσαλονίκης, ανακατεμένα με τα «μικρασιάτικα» και τα ποντιακά των προσφύγων.

• Τα Γαλλικά, η γλώσσα της διπλωματίας και του εμπορίου, που ακούγονταν στα σαλόνια και τα ξενοδοχεία της παραλίας.

🕵️ Η πόλη των κατασκόπων και της ίντριγκας

Στον μεσοπόλεμο, η Θεσσαλονίκη θεωρούνταν η «Καζαμπλάνκα των Βαλκανίων». Λόγω του λιμανιού και της στρατηγικής της θέσης, ήταν γεμάτη από πράκτορες μυστικών υπηρεσιών. Η βρετανική Intelligence Service, η ιταλική SIM και η γαλλική αντικατασκοπεία παρακολουθούσαν κάθε κίνηση. Στα σκοτεινά σοκάκια και στα κακόφημα μπαρ του Βαρδαρίου, το λαθρεμπόριο, οι πολιτικές δολοφονίες και οι μυστικές συμφωνίες ήταν καθημερινότητα.

🔥 Το «Αυγό του Φιδιού» και το πογκρόμ του Κάμπελ

Το 1931 είναι η χρονιά που η κοινωνική ένταση εκρήγνυται. Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 έχει φτάσει στην Ελλάδα, η ανεργία καλπάζει και ο φανατισμός βρίσκει πρόσφορο έδαφος.

Η οργάνωση ΕΕΕ (Εθνική Ένωσις Ελλάς): Με σήμα τον δικέφαλο αετό και μέλη που φορούσαν κίτρινα πουκάμισα (οι περιβόητοι «Χαλυβδόκρανοι»), η ΕΕΕ αρχίζει να στοχοποιεί την εβραϊκή κοινότητα.

Η ένταση κορυφώνεται τον Ιούνιο του 1931. Με αφορμή ψευδείς κατηγορίες για αντεθνική δράση, παρακρατικές ομάδες επιτίθενται στον συνοικισμό Κάμπελ. Σπίτια καίγονται, άνθρωποι τραυματίζονται και η πόλη έρχεται αντιμέτωπη με το φάντασμα του φασισμού, πολύ πριν αυτό κυριαρχήσει στην Ευρώπη.

🎻 Διασκέδαση και Καθημερινότητα

Παρά τη σκοτεινιά, η Θεσσαλονίκη του ’31 ήξερε να γλεντά.

• Τα θέατρα φιλοξενούσαν θιάσους από την Αθήνα και το εξωτερικό.

• Οι κινηματογράφοι (βωβοί ακόμα οι περισσότεροι) ήταν η μεγάλη διέξοδος.

• Στα ουζερί και τους τεκέδες της Άνω Πόλης, το ρεμπέτικο άρχιζε να παίρνει τη δική του, θεσσαλονικιώτικη μορφή, μπολιασμένο από τους μικρασιάτικους αμανέδες.

Γιατί μας αφορά σήμερα;

Η Θεσσαλονίκη του 1931 είναι ο καθρέφτης μας. Είναι μια πόλη που παλεύει να χωρέσει το «διαφορετικό», που ερωτεύεται με πάθος, που δημιουργεί πολιτισμό μέσα στα ερείπια, αλλά που ταυτόχρονα κρύβει μέσα της τέρατα που περιμένουν τη σωστή στιγμή για να ξυπνήσουν.

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
«Ήλιος με ξιφολόγχες» του Γιώργου Σκαμπαρδώνη
Πρεμιέρα: Σάββατο 14 Μαρτίου.

Η ιστορία του ταγματάρχη Γόρδιου Κλήμεντου ξετυλίγεται το 1931, μια χρονιά σημαδιακή για την πόλη λόγω του εμπρησμού του συνοικισμού Κάμπελ. Μια τοιχογραφία της Θεσσαλονίκης όπου το ερωτικό πάθος συναντά την ανάδυση του φασισμού και τα σκοτεινά μυστικά μιας εποχής που «βράζει».
Σκηνοθεσία: Ελένη Ευθυμίου . Ερμηνεύουν: -.
Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Τετάρτη: 19:00 Πέμπτη-Παρασκευή: 21:00 Σάββατο: 18.00 & 21.00 Κυριακή: 19:00 (έως -/-)
Αναλυτικές πληροφορίες για τη παράσταση θα βρείτε εδώ

Tags: #Thessaloniki1931 #HistoryOfThessaloniki #InterwarPeriod #Kulturosupa #OldThessaloniki #CampbellPogrom #HistoryDeepDive #Θεσσαλονίκη #Ιστορία