«Τρέμω» στο ΚΘΒΕ: Ένα ανατρεπτικό θέαμα που πετάει το γάντι στη λογική | Είδαμε και σχολιάζουμε

Είδε η Άννια Κανακάρη και σχολιάζει για την Κουλτουρόσουπα

Είναι αλήθεια ότι έχοντας ακούσει διάφορα και αντιφατικά μεταξύ τους σχόλια, ήρθαμε αρκετά συγκρατημένοι στο Μικρό Θέατρο της Μονής Λαζαριστών, με μόνη βεβαιότητα ότι θα παρακολουθήσουμε κάτι σύγχρονο και πολύ ιδιαίτερο. Το αποτέλεσμα δεν μας διέψευσε, αντιθέτως, δικαίωσε την επιλογή μας να παρακολουθήσουμε τη συγκεκριμένη παράσταση…

Ο λόγος για τη νέα παραγωγή του ΚΘΒΕ, το ανατρεπτικό «Τρέμω»  του Ζοέλ Πομμερά, σε σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία Άρη Κακλέα.

Ο Γάλλος δραματουργός και σκηνοθέτης, που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στη σκηνή του ΚΘΒΕ, επικεντρώνεται στα  έργα του στην ανάδειξη της αλλοτρίωσης των ανθρωπίνων σχέσεων και της μοναξιάς που διέπει τον σύγχρονο κόσμο. Καταδεικνύει καταστάσεις με ρεαλισμό και ωμότητα, εκθέτει περισσότερο παρά επεξηγεί, ενώ συχνά αγγίζει τα όρια του σουρεαλισμού. Το Τρέμω παρουσιάστηκε από τον θίασο του Πομμερά, Louis Brouillard,το 2007, ενώ  το καλοκαίρι του 2008 παρουσιάστηκε για δεύτερη φορά μαζί με το ΤΡΕΜΩ 2, σαν δύο επεισόδια. Η ιδιαιτερότητά του έργου είναι ότι γράφτηκε κατά τη διάρκεια των προβών, σε συνεργασία με τους ηθοποιούς και τους λοιπούς συντελεστές.

Η παράσταση…

Το πάτωμα της σκηνής έχει καλυφθεί με καθρέπτες, η ατμόσφαιρα είναι σκοτεινή, μια τεράστια λαμπερή κουρτίνα εντείνει την αγωνία μας για το τι θα ακολουθήσει, ενώ παράλληλα έχουμε την αίσθηση ότι είμαστε θαμώνες ενός καμπαρέ και περιμένουμε να αρχίσει το πρόγραμμα. Ένας κομπέρ εμφανίζεται στη σκηνή και μας καλωσορίζει, δηλώνοντάς μας ότι στο τέλος της παράστασης θα… πεθάνει ενώπιον μας. Τον ακολουθούν διάφοροι χαρακτήρες, που ο καθένας με τη σειρά του διηγείται τη δική του τραυματική ιστορία. Πρόσωπα παράξενα, που άλλοτε μοιάζουν πραγματικά και άλλοτε ξεφεύγουν από τα όρια της κοινής λογικής κινούμενα στο χώρο του παράλογου και του μεταφυσικού. Μήπως, όμως, δεν είναι και τόσο παράξενα όσο νομίζουμε; Μήπως τελικά το παράλογο αποτελεί πλέον κομμάτι της ζωής μας;

Το κείμενο του Πομμερά, σε μετάφραση Θοδωρή Καφάση, είναι αναμφίβολα ιδιαίτερο (+). Ο συγγραφέας περιγράφει καταστάσεις, έλλογες ή μη και αποτυπώνει τις σκέψεις του μέσα από  εικόνες κρυμμένες στη δυναμική των λέξεων που χρησιμοποιεί. Ξεκινά παραθέτοντας ανεξάρτητες μεταξύ τους ιστορίες, ενώ ακολουθεί η «βασική πλοκή» (αν μπορεί να χαρακτηριστεί έτσι) που εστιάζει στην αγάπη και πώς αυτή ωθεί το άτομο σε ένα ταξίδι στον κόσμο του κακού. Οι ιδέες του δημιουργού παρουσιάζονται με τρόπο ιδιόρρυθμο, προκλητικό. Το κείμενο δεν είναι διδακτικό, τουλάχιστον όχι με την κλασική έννοια. Στοχεύει στο να  προβληματίσει πολιτικά τους θεατές, να διεγείρει (θετικά ή αρνητικά) τη σκέψη τους, προτρέποντάς τους να αμφισβητήσουν τις έως τώρα παραδοχές τους και να αφυπνιστούν. Η δυναμική του συγκεντρώνεται στο αποτύπωμα που αφήνει στον εκάστοτε θεατή, στις σκέψεις που του προκαλεί, στο πόσο αποδομεί την εικόνα που είχε για τον κόσμο και πόσο, τελικά, απελευθερώνει  την οπτική του.

Η ανάγνωση του έργου, από τον Άρη Κακλέα και την ομάδα του, υπήρξε ιδιαίτερα αφυπνιστική. Η σκηνοθετική του προσέγγιση σεβάστηκε απόλυτα το κείμενο και απέδωσε επιτυχημένα τόσο την σκοτεινή, αινιγματική ατμόσφαιρά του, όσο και τον ονειρικό – σουρεαλιστικό του χαρακτήρα. Έπλασε επί σκηνής ένα κόσμο μοναχικό, πρωτόγονα βίαιο, γεμάτο φόβο, αμφιβολίες και απογοήτευση, όπου ακόμα και η αγάπη έχει μια αποκρουστική και αρρωστημένη εικόνα. Και όλα αυτά μέσα στη λάμψη και την αίγλη ενός καμπαρέ– μια πολύ εύστοχη επιλογή αν αναλογιστούμε πως ζούμε σε μια κοινωνία που το «θέαμα» και το «φαίνεσθαι» κυριαρχούν. Η απόδοση των σκηνών υπήρξε σχεδόν κινηματογραφική, με γρήγορες εναλλαγές, με εικόνες που χάνονται πριν καν γεννηθούν. Η σκηνοθετική διαχείριση των χαρακτήρων και η ανάδειξη του ψυχισμού τους ήταν επίσης εξαιρετική. Μονόλογοι και διάλογοι που ηλεκτρίζουν, άνθρωποι που λυγίζουν κάτω από την πίεση των γεγονότων, που προσπαθούν να συμβιώσουν, να επικοινωνήσουν μέσα σε έναν κόσμο που τους καταβροχθίζει.

Την ιδιόρρυθμη ατμόσφαιρα του έργου απέδωσε  επιτυχημένα το σκηνικό των Σάκη Μπιρμπίλη και Άρη Κακλέα. Το πάτωμα καθρέπτης που ενίσχυε το ονειρικό στοιχείο, η ψευδαισθητική λάμψη της αυλαίας, το μετακινούμενο βάθρο που κάθε φορά εισήγαγε ένα νέο περιβάλλον, υπήρξαν όλα προσεγμένα και συντονισμένα στην εντέλεια. Φυσικά τίποτε δεν θα ήταν το ίδιο χωρίς τα ιδιαίτερα κοστούμια της παράστασης, τα οποία απέδωσαν το παράδοξο σε όλη του την μεγαλοπρέπεια. Η Θώμις Παπαδημητρίου κλήθηκε να ντύσει τους χαρακτήρεςμε μια δόση υπερβολής και παρωδίας, στήνοντας ένα freakshow που έδεσε απόλυτα με την όλη σκηνοθετική οπτική.

Σημαντική υπήρξε, επίσης, η συμβολή στο όλο αποτέλεσμα της υποβλητικής μουσικής του Γιώργου Πούλιου αλλά και των φωτισμών του Σάκη Μπριρμπίλη που υπογράμμισαν τις μορφές και τις συναισθηματικές μεταπτώσεις τους.

Η ευρηματική σύνθεση των παραπάνω απέδωσε ένα άρτιο εικαστικά θέαμα, αποτέλεσμα της δημιουργικής συνεργασίας όλων των συντελεστών.

Οι ερμηνείες των ηθοποιών, τέλος, ήταν αξιέπαινες. Οι Μομώ Βλάχου,Ξένια Γραμματικού, Τάρικ-Δημήτρης Ελ Φλάιτι, Ελένη Θυμιοπούλου, Δημήτρης Μορφακίδης, Ολυμπία Μπουλογεώργου, Γρηγόρης Παπαδόπουλος και Χρήστος Τσάβος, όλοι τους δυναμικοί και ιδιαίτερα εκφραστικοί, υποδύθηκαν τους ρόλους τους με φαντασία, ένταση και πάθος. Αποτέλεσαν ένα καλοδουλεμένο σύνολο που μετέφερε επιτυχημένα την αγανάκτηση, την αμφιβολία και την οργή που αποπνέει το έργο, επικοινωνώντας ταυτόχρονα εμπειρίες και στιγμές που τους σημάδεψαν, που αναπόφευκτα σημαδεύουν και μας…

Και κάποιες παρατηρήσεις (-): Η ιδιαιτερότητα του κειμένου, που αναπόφευκτα αντανακλάται στην απόδοση του έργου, επηρέασε την συνοχή της παράστασης. Οι ιστορίες που παρουσιάζονται φαίνονται αποσπασματικές, ασύνδετες μεταξύ τους και εκ πρώτης όψεως, χωρίς ξεκάθαρο νόημα. Είναι αλήθεια, όμως, ότι έργα σαν το «Τρέμω» δεν φτιάχτηκαν για να πορευτούν στην πεπατημένη οδό, ούτε και για να γίνουν πλήρως αντιληπτά καθώς δεν υπηρετούν τον ρεαλισμό.

Αν προσπαθήσουμε, ως θεατές, να ερμηνεύσουμε λογικά όσα παρακολουθήσαμε και να αντιληφθούμε πλήρως τα όσα διαδραματίζονται επί σκηνής, σίγουρα θα απογοητευτούμε. Το παράδοξο της εικόνας που προσφέρει η συγκεκριμένη απόδοση σοκάρει και η ασάφεια που την διακατέχει ως ένα βαθμό ενοχλεί. Είναι εκ προοιμίου βέβαιο πως μια τέτοια παράσταση δεν απευθύνεται σε όλους, αλλά σε θεατές που αποζητούν κάτι το διαφορετικό, αυτούς που ψάχνουν θεάματα που δεν δίνουν απαντήσεις αλλά θέτουν ερωτήματα και αφήνουν τον καθένα να διαμορφώσει τη δική του προσωπική αντίληψη για όσα είδε και άκουσε.

Συμπερασματικά (=) η παράσταση αποτελεί μια αιχμηρή, προκλητική παράσταση, άρτια εικαστικά, με δυνατές ερμηνείες. Ένα ανατρεπτικό θέαμα που πετάει το γάντι στη λογική μας και μας στοιχειώνει δημιουργικά… 

Αξιολόγηση: 6,8/10

ΜΙΚΡΟ ΜΟΝΗΣ ΛΑΖΑΡΙΣΤΩΝ
«Τρέμω» του Ζοέλ Πομμερά.
Είδαμε, βαθμολογήσαμε με 6,8 και σχολιάζουμε εδώ

Ένας παρουσιαστής εμφανίζεται στη μισοσκότεινη σκηνή και υπόσχεται στους θεατές μια ιδιαίτερη βραδιά, στο τέλος της οποίας ο ίδιος θα πεθάνει μπροστά στα μάτια τους. Από εκείνη τη στιγμή ένας παράδοξος κόσμος ξετυλίγεται μέσω διαδοχικών σκηνών, παρουσιάζοντάς μας οικεία αλλά και παράξενα πρόσωπα.

Σκηνοθεσία: Άρης Κακλέας. Ερμηνεύουν Μομώ Βλάχου, Ξένια Γραμματικού, Τάρικ – Δημήτρης Ελ Φλάιτι, Ελένη Θυμιοπούλου, Δημήτρης Μορφακίδης, Ολυμπία Μπουλογεώργου, Γρηγόρης Παπαδόπουλος, Χρήστος Τσάβος.

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Τετάρτη: 19:00 Πέμπτη-Παρασκευή: 21:00 Σάββατο: 18.00 & 21.00 Κυριακή: 19:00
Αναλυτικές πληροφορίες για τη παράσταση θα βρείτε εδώ