Λίγο πριν την πρεμιέρα της παράστασης «Η εκδίκηση του Φώτη» στο Θέατρο Αμαλία, ο Βασίλης Βηλαράς ανοίγει τα χαρτιά του στην Kulturosupa.
Ο ανήσυχος δημιουργός μιλά για το τραύμα της τηλεόρασης των 90s, την πολιτική διάσταση της ύπαρξής μας και την ανάγκη των ανθρώπων του «περιθωρίου» να βγουν επιτέλους στο φως. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια, αναλύει πώς η ειρωνεία συναντά την ευαισθησία και γιατί το πιο τρομακτικό σημείο μιας solo performance παραμένει το μοναχικό χειροκρότημα της υπόκλισης.
Συνέντευξη στον Γιάννη Τσιρόγλου για την Κουλτουρόσουπα
-Βασίλη, περνάς με ευκολία από τη σκηνή στην καρέκλα του σκηνοθέτη. Όταν σκηνοθετείς, πόσο “ηθοποιός” παραμένεις μέσα σου; Υπάρχουν στιγμές που η μία σου ιδιότητα “συγκρούεται” με την άλλη κατά τη διάρκεια των προβών;»
Δεν διαχωρίζω τις ιδιότητες αυτές. Επειδή οι παραστάσεις μου είναι έντονα προσωπικές ξεκινάω τη σύλληψη τους και σαν σκηνοθέτης και σαν ηθοποιός και σαν δραματουργός. Η σκηνοθεσία είναι δραματουργική, η δραματουργία σκηνοθετική και η ερμηνεία όλα τ προηγούμενα.
-Στις δουλειές σου υπάρχει πάντα μια υποδόρια —ή και ξεκάθαρη— πολιτική και κοινωνική θέση, ειδικά σε ζητήματα ταυτότητας. Πιστεύεις ότι το θέατρο σήμερα οφείλει να είναι ένα “μανιφέστο” ή αρκεί να είναι ένας καθρέφτης της δικής σου προσωπικής αλήθειας;»
Μου αρέσει να βλέπω παραστάσεις που συνομιλούν με το σήμερα. Απλά το «σήμερα» είναι πολύ σχετικό πράγμα. Άλλο «σήμερα» βιώνω εγώ, άλλο ένα παιδί 20 χρόνων και άλλο ένα άτομο 75 χρόνων. Δεν μας εκφράζει το ίδιο «μανιφέστο» δηλαδή. Οπότε αυτό που οφείλουμε να κάνουμε σαν δημιουργοί είναι να εξερευνούμε την προσωπική μας αλήθεια. Η ύπαρξη μας είναι πολιτική, είτε μας αρέσει είτε όχι. Συνεπώς, το θέατρο σαν προέκταση της ύπαρξης είναι και αυτό πολιτικό.
-Μετά τον «Πέτρο», έρχεται ο «Φώτης». Τι είναι αυτό που σε έλκει στις ιστορίες ανθρώπων που ζουν «περιθωριακά» ή κλεισμένα στον δικό τους μικρόκοσμο;
Η ανάγκη να βγούνε στο φως.
-Η τηλεόραση των 90s περιγράφεται στο έργο ως κάτι που «έφτιαξε τον Φώτη όσο τον κατέστρεψε». Ποιο είναι το δικό σου πιο έντονο τηλεοπτικό τραύμα ή η πιο γλυκιά σου ανάμνηση από εκείνη την εποχή;
Η ερωτική σκηνή μεταξύ δύο αντρών στο τρίτο στεφάνι, το 1994 αν δεν κάνω λάθος. Η πρώτη φορά που ένιωσα ότι δεν είμαι μεμονωμένο περιστατικό αλλά κομμάτι ενός συνόλου.
Πιστεύεις ότι η γενιά που μεγάλωσε με την ιδιωτική τηλεόραση στα σπάργανα, φέρει μια συλλογική «παραμόρφωση» στον τρόπο που αντιλαμβάνεται την κανονικότητα;
Οι εποχές εκείνες δεν είχαν φίλτρο. Ο μισογυνισμος, το ξύλο, η ομοφοβία, ο ρατσισμός, η χονδροφοβια , οι βιασμοί έμοιαζαν απλά χαριτωμένα αστειάκια. Δεν ήταν όμως. Γαλούχησαν μια ολόκληρη γενιά που συνεχίζει να βλέπει στο γιουτιουμπ τις ίδιες σειρές επειδή νοσταλγικά επιστρέφει στην εποχή της νιότης της. Και έτσι χάνει χρόνο από το να καταλάβει ότι μεγαλώσαμε με όλα αυτά τα προβληματικά πρότυπα.
-Ο Φώτης επιλέγει την απομόνωση στο δωμάτιό του. Σήμερα, με τα social media, είμαστε όλοι λίγο «Φώτηδες» που βλέπουμε τον κόσμο μέσα από μια οθόνη, ακόμα και έξω από το δωμάτιο;
Μα δεν ασχολούμαστε καν με το content στα σοσιαλ μίντια πια. Το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι τα πατήσουμε πάνω στα σχόλια να δούμε τι έχουν πει οι άλλοι. Φοβάμαι ότι και ο Φώτης αυτό θα έκανε αν υπήρχε στο σήμερα οπότε μάλλον ναι, είμαστε όλοι Φώτηδες.
-Πόσο δύσκολο ήταν να ισορροπήσεις ανάμεσα στην ειρωνεία για την ποπ κουλτούρα και την πραγματική ευαισθησία απέναντι στον ήρωά σου;
Όχι πολύ, γιατί αγαπώ ιδιαίτερα την ειρωνία και επίσης αγάπησα πολύ αυτόν τον ήρωα. Απλά άφησα αυτά τα δύο στοιχεία να κάνουνε παρέα.
-Το σόλο θέατρο (solo performance) απαιτεί τεράστια αποθέματα ενέργειας και αλήθειας. Τι σε φοβίζει περισσότερο όταν είσαι μόνος σου πάνω στη σκηνή;
Το χειροκρότημα στην υπόκλιση είναι το πιο τρομακτικό πράγμα. Δεν έχεις ένα χεράκι να σφίξεις ενώ σκύβεις το κεφάλι.
-Στην παράσταση χρησιμοποιείς τον όρο «εκδίκηση». Τελικά, η τέχνη είναι μια μορφή εκδίκησης απέναντι σε όσα μας πλήγωσαν στην παιδική μας ηλικία;
Είναι μια μορφή λύτρωσης. Συχνά όμως για να έρθει η λύτρωση πρέπει πρώτα να πάρεις μια εκδίκηση.
-Πόσο «χειροποίητη» είναι αυτή η παράσταση; Ποιο ρόλο έπαιξε η καλλιτεχνική σου ομάδα στη διαμόρφωση αυτού του πολύ προσωπικού κόσμου;
Κάθε παράσταση είναι το σύνολο δουλειάς πολλών ανθρώπων που δεν βλέπει το κοινό. Έτσι και αυτή. Χρειάστηκε τεράστια γενναιοδωρία από όλους τους συνεργάτες που μου έδειξαν το δρόμο για το πώς πρέπει να πάρει σάρκα ο Φώτης.
-Θεωρείς τολμηρό να αναμετράται κανείς με την «trash» (για πολλούς) πλευρά της ελληνικής τηλεόρασης και να της δίνει θεατρική υπόσταση;
Η trash πλευρά που έχουμε μέσα μας είναι χαραμάδα φωτός, ανεμελιάς, χαράς και ελαφράδας. Ωραίος και ο Ντοστογέφσκι, δεν λέω, κι εγώ έχω διαβάσει τα άπαντα. Αλλά θέλω να δω και την Κουντουράτου να χορεύει τσιφτετέλι μια στις τόσες. Πειράζει;
-Η μουσική (Ecati) και η κίνηση φαίνεται να παίζουν κεντρικό ρόλο. Πώς συνεργάζονται οι αισθήσεις για να αποδοθεί η «θολούρα» της τηλεοπτικής οθόνης;
Το σώμα και αισθήσεις του είναι πολύ σημαντικό εργαλείο στο θέατρο. Ο τρόπος που ακούει ένα σώμα – αν ακούει – και ο τρόπος που μεταφράζει οτιδήποτε σαν μουσική είναι από μόνα τους μια σκηνοθετική προσέγγιση.
-Πώς ορίζεις το «ουσιαστικό θέατρο» που αναφέρεις ότι πρεσβεύεις; Τι είναι αυτό που κάνει μια παράσταση απαραίτητη σήμερα;
Πρέπει να είναι απαραίτητη στον δημιουργό της. Τότε ίσως είναι απαραίτητη και σε κάποιους άλλους ανθρώπους.
-Μετά από δύο προσωπικές δουλειές με έντονο το στοιχείο της ταυτότητας, νιώθεις ότι έχεις δημιουργήσει μια άτυπη «τριλογία» ή κάθε έργο είναι ένας αυτόνομος κόσμος;
Υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ των δύο κόσμων σίγουρα. Η ανάγκη μου να εξερευνήσω το τι υπήρξε πριν από μένα για να καταλάβω γιατι ζω σήμερα έτσι, πείναι το νήμα που ενώνει τις τελευταίες δύο παραστάσεις.
-Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν νέο δημιουργό στην Ελλάδα του 2026, όταν προσπαθεί να μιλήσει για το παρελθόν;
Να βρει χρήματα για να το κάνει.
-Αν ο Φώτης έβγαινε σήμερα από το δωμάτιό του, τι θα ήταν αυτό που θα τον σόκαρε περισσότερο στην τρέχουσα ελληνική πραγματικότητα;
Το μίσος στα σχόλια των social media.
-Τι θα ήθελες να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από την «Εκδίκηση του Φώτη»; Ένα χαμόγελο νοσταλγίας ή μια τάση να κλείσει την τηλεόρασή του;
Θα ήθελα να πάρει αγκαλιά τον εαυτό του και να του πει «καλά τα κατάφερες».
ΑΜΑΛΙΑ
«Η εκδίκηση του Φώτη» του Βασίλη Βηλαρά.
Πρεμιέρα: Παρασκευή 27 Μαρτίου.
Ο Φώτης, κλεισμένος στο δωμάτιό του από μικρή ηλικία, επιλέγει την τηλεόραση ως το μοναδικό του παράθυρο στον κόσμο. Μέσα από κλασικές σειρές, μεσημεριανάδικα, ειδήσεις και τα πρώτα ριάλιτι, εκπαιδεύεται στο τι θεωρείται «κανονικό» και τι «λάθος».
Σκηνοθεσία: Βασίλης Βηλαράς. Ερμηνεύουν: Βασίλης Βηλαράς.
Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Παρασκευή 27 & Σάββατο 28 στις 21:00, Κυριακή 29 στις 20:00
Ώρες:
Αναλυτικές πληροφορίες για τη παράσταση θα βρείτε εδώ
