Ο «πρίγκιπας» της απάτης που μας κάνει να γελάμε εδώ και 150 χρόνια! 🎩 Ανακαλύψτε την ιστορία της πιο εμβληματικής κωμωδίας του Δημοσθένη Μισιτζή.
Υπάρχουν θεατρικά έργα που μοιάζουν να γράφτηκαν χθες, παρόλο που η πένα του δημιουργού τους σίγησε πριν από δεκαετίες. Ο «Φιάκας», το αριστούργημα του Δημοσθένη Κ. Μισιτζή, είναι ακριβώς μια τέτοια περίπτωση. Μια σπαρταριστή κωμωδία ηθών που, από την πρεμιέρα της στην Κωνσταντινούπολη το 1870, δεν έπαψε ποτέ να καθρεφτίζει τις διαχρονικές αδυναμίες της ελληνικής κοινωνίας.
Ο Απατεώνας που Αγάπησε το Κοινό
Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκεται ο Χαρίλαος Πλουτίδης, γνωστός ως Φιάκας. Ένας γοητευτικός, πλην όμως καταχρεωμένος τυχοδιώκτης, που επιβιώνει χάρη στην τέχνη της απάτης. Ο Φιάκας είναι ο άνθρωπος που «πουλάει αέρα», υποδυόμενος τον πλούσιο αριστοκράτη για να κατακτήσει την Ευανθία και, κυρίως, την πολυπόθητη προίκα της.
Δίπλα του, ο παμπόνηρος υπηρέτης του, Γιάννης, λειτουργεί ως ο «λογικός» αντίποδας που συχνά παρασύρεται στη δίνη των ψεμάτων του αφεντικού του. Οι δυο τους συνθέτουν ένα κωμικό δίδυμο που θυμίζει έντονα τις δομές της Commedia dell’arte, προσαρμοσμένες όμως στο ιδιαίτερο πολίτικο ιδίωμα.
Μια Σάτιρα για την Ξενομανία και το «Φαίνεσθαι»
Ο Μισιτζής δεν έγραψε απλώς μια κωμωδία παρεξηγήσεων. Μέσα από το έργο του καυτηριάζει την υπερβολή και την ξενομανία της πολίτικης κοινωνίας του 19ου αιώνα. Οι ήρωες, θαμπωμένοι από τους τίτλους ευγενείας και τα ευρωπαϊκά πρότυπα, πέφτουν θύματα της ίδιας τους της ματαιοδοξίας.
Η γλώσσα του έργου είναι ένα μοναδικό μείγμα της «λόγιας» ελληνικής της εποχής και του πλούσιου τοπικού ιδιώματος της Κωνσταντινούπολης, δημιουργώντας ένα ηχητικό περιβάλλον που από μόνο του προκαλεί το γέλιο.
Γιατί ο «Φιάκας» Παραμένει Επίκαιρος;
Σε μια εποχή που η εικόνα στα social media και η ανάγκη για επίδειξη κυριαρχούν, ο Φιάκας μοιάζει πιο σύγχρονος από ποτέ. Είναι ο πρόγονος του κάθε «fake it till you make it» τύπου, ο άνθρωπος που προτιμά να καταρρεύσει παρά να παραδεχτεί την αλήθεια του.
Η διαδρομή του έργου από τις σκηνές της Πόλης μέχρι τα μεγάλα θέατρα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης αποδεικνύει ότι ο Μισιτζής κατάφερε να αποτυπώσει το DNA του Έλληνα: την ευρηματικότητα, το πάθος για τη ζωή, αλλά και την επικίνδυνη γοητεία της αυταπάτης.
Εμβληματικές Ατάκες από τον «Φιάκα»
-
«Δεν είμαι ο Χαρίλαος Πλουτίδης, είμαι ο Βαρόνος φον Φιάκας, ινκόγκνιτο εν τη Πόλει!» (Η στιγμή της απόλυτης παράκρουσης, όπου ο Φιάκας εφευρίσκει τίτλους ευγενείας για να γλιτώσει από τους δανειστές.)
-
«Η προίξ, Γιάννη μου, η προίξ! Άνευ ταύτης, η αγάπη είναι φαγητόν άνευ άλατος.» (Ο κυνισμός του ήρωα για τον γάμο, που αποτελεί τη μοναδική του ελπίδα σωτηρίας.)
-
«Τι να κάμωμεν, Γιάννη; Εις την εποχήν μας το “φαίνεσθαι” είναι το παν. Αν δεν έχεις χρυσούν ωρολόγιον, δεν έχεις υπόληψιν.» (Η ουσία της σάτιρας του Μισιτζή για την κοινωνική υποκρισία.)
-
«Ω, Ευανθία μου, η καρδία μου είναι ως εν καζάνιον βράζον από έρωτα και… χρέη!» (Ο εμβληματικός συνδυασμός του ρομαντισμού με την πεζή πραγματικότητα της οικονομικής καταστροφής.)
-
«Εγώ, Γιάννη, δεν γεννήθηκα διά να δουλεύω, αλλά διά να καταναλώνω!» (Η αποθέωση της αρχοντοχωριατιάς και της αποστροφής προς την εργασία.)
Συντελεστές και Πληροφορίες: Δημοσθένης Κ. Μισιτζής (Συγγραφέας), Κωνσταντινούπολη (Τόπος Συγγραφής), 1870 (Έτος Πρώτης Παρουσίασης), Κωμωδία Ηθών (Είδος).
Ο Δημοσθένης Μισιτζής γεννήθηκε γύρω στα 1826 στη Σάμο Σε νεαρή ηλικία πηγαίνει στην Κωνσταντινούπολη όπου εργάζεται ως δάσκαλος και συνεργάζεται με φιλεκπαιδευτικούς συλλόγους και αδελφότητες. Συνεργάζεται στις θεατρικές παραστάσεις Στα 1878 πηγαίνει στη Φιλιππούπολη για α μεταρρυθμίσει το εκεί Ελληνικό σχολείο. Ίσως ήταν παντρεμένος αν κρίνουμε την αναφορά που κάνει σε ποίημά του ο θάνατος του δεκατετράχρονου γιου του. Μας είναι άγνωστο το πότε πέθανε.
