Η Φιλιώ και η Κατερίνα πάνε θέατρο

Ακούγοντας τον τίτλο της παράστασης, που θα έβλεπα με τη μικρή μου φίλη, την Κατερίνα, στο Κολοσσαίον, αναρωτήθηκα για αυτό που θα βλέπαμε επί σκηνής. Με είχε κερδίσει ήδη αυτό το έργο κι ας μην το είχα διαβάσει ως τότε. ‘Οδυσσεβάχ’, δηλαδή ο Οδυσσέας ‘σμίγει’ με τον Σεβάχ το Θαλασσινό, με τη δυνατή πένα της Ξένιας Καλογεροπούλου, και μέσα από την σκηνοθεσία της Δήμητρας Λαρεντζάκη θα παρακολουθούσαμε τις περιπέτειες του πρωταγωνιστή.

Ζήτησα από την κυρία Λαρεντζάκη να μας μιλήσει για την πρόκληση να σκηνοθετήσει το συγκεκριμένο έργο και για το πάντρεμα των δύο χαρακτήρων επί σκηνής και εκείνη δήλωσε χαρακτηριστικά: ‘Ο Οδυσσέας όπως και ο Σεβάχ ο Θαλασσινός είναι δύο αρχετυπικοί ήρωες που τους ενώνει η αέναη περιπλάνηση, η δύναμη του ίδιου του ταξιδιού και όχι μόνο ο προορισμός. Η πρόκληση ήταν αφενός να φωτιστούν αυτές οι διαδρομές, που ένας άνθρωπος καλείται να αντιμετωπίσει, και αυτό είναι κάτι αντικειμενικό και αφετέρου το μαγικό στοιχείο του έργου, μέσα από τις συναντήσεις με τα πλάσματα που κατατρέχουν ή βοηθούν τον Οδυσσεβάχ,, έπρεπε να παραμείνει ισχυρό χωρίς να χαθεί η αλληγορική υπόσταση που κουβαλούν οι τόποι και οι παράξενοι κάτοικοί τους γιατί τότε θα χανόταν η παράλληλη εσωτερική διαδρομή και αναζήτηση του ίδιου του ήρωα και των συντρόφων του. Ανάμεσα σε αυτούς τους δύο άξονες έπρεπε λοιπόν να βρεθεί μια ισορροπία όπου το πραγματικό και το φανταστικό στοιχείο του έργου να συνυπάρχουν χωρίς το ένα να αφαιρεί στοιχεία από το άλλο και έτσι να μπορούμε να διηγηθούμε επί σκηνής ένα ταξίδι για την επιστροφή στην πατρίδα αλλά και ένα ταξίδι αέναο που λαμβάνει χώρα μέσα μας και αφορά την ψυχή μας και την προσωπική μας εξέλιξη. Ο Οδυσσεβάχ από πονηρός γίνεται σοφός όπως λέει και ο στίχος του ομώνυμου τραγουδιού. Και αυτή είναι μια παράλληλη πορεία με αυτή που βλέπουμε να συμβαίνει όσο ταξιδεύει’.

Από την αρχή ως το τέλος παρακολουθούμε τον αγώνα του πρωταγωνιστή με εξωτερικά και εσωτερικά εμπόδια. Σύμφωνα με την κυρία Λαρεντζάκη το έργο αυτό απευθύνεται με την ίδια δυναμική σε μικρούς και μεγάλους θεατές. Όσο για τον Οδυσσεβάχ είναι ένας ταξιδευτής της ζωής που δεν αρνείται τις δυσκολίες, τον κίνδυνο, τις αντιξοότητες, τα τέρατα στο δρόμο του και τους δαίμονες μέσα του, γιατί είναι στη φύση του ανήσυχου ανθρώπου να χαράζει δρόμο προς το άγνωστο δίνοντας νόημα και σκοπό στη ζωή του. Όταν δεν υπάρχουν εμπόδια, δεν υπάρχει ιστορία, μύθος, παραμύθι. Γιατί όταν κάποιος τα αντιμετωπίζει, γίνεται ήρωας. Ήρωας της ίδιας του της ιστορίας. Αυτό υποστηρίζει η συνεντευξιαζόμενη συνεχίζοντας ως εξής: ‘Το πλήρωμα αυτού του καραβιού είναι ένας καθρέφτης για όλα εκείνα που οι άνθρωποι κατορθώνουν με πείσμα αλλά και όσα οφείλουν να παραδεχτούν όταν δεν είναι σε θέση να ανταπεξέλθουν. Είναι πολύ σημαντικό ότι μέσα από αυτό το σπουδαίο έργο της Ξένιας Καλογεροπούλου επικοινωνούμε με τα παιδιά βαθιές αλήθειες για τη φύση του ανθρώπου, που μπορεί να είναι τόσο δυνατή όσο και αδύναμη και ότι αποτυχία δεν σημαίνει ‘σταματώ να προχωρώ προς τον στόχο μου’ αλλά ‘παίρνω όλες τις πληροφορίες, που χρειάζομαι, από μια μικρή ή μεγάλη ήττα για να συνεχίσω’’.

Το ταξίδι του Οδυσσεβάχ εμπεριέχει πολλές δυσκολίες που μας θυμίζουν πως τίποτα δεν γίνεται εύκολα, τίποτα δεν κατακτιέται χωρίς κόπο. Ποιες είναι άραγε οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος άνθρωπος στο δικό του ταξίδι και τις οποίες καλείται να διαχειριστεί; Προσκαλώ την κυρία Λαρεντζάκη σε αυτό το ερώτημα κι εκείνη απαντά λέγοντας πως η ομαδικότητα, οι σύντροφοι πάνω στο καράβι όπως αντίστοιχα και στη ζωή, είναι κεντρικός άξονας όσον αφορά μια ουμανιστική θεώρηση και στάση ζωής.

Ο Οδυσσεβάχ έχει πιστούς συντρόφους στο ταξίδι του, αφοσιωμένους ακόμα κι αν δεν καταφέρουν όλοι να επιστρέψουν τελικά. Σίγουρα έχει νόημα και στόχο ο προορισμός, αλλά μεγαλύτερη σημασία έχει πάντα το ταξίδι. Το ταξίδι της ζωής και της ψυχής μας αποκαλύπτουν κάθε φορά ικανότητες που μπορεί να μην ξέραμε μέχρι εκείνη τη στιγμή ότι τις έχουμε. Μας αναγκάζει, σύμφωνα πάντα με εκείνη, το ίδιο το ταξίδι να δούμε από μια άλλη οπτική γωνία τον εαυτό μας μέσα στα πράγματα. Γιατί είμαστε κι εμείς μέρος μιας εξελικτικής διάστασης που έχει πάντα ένα ταξίδι. Πραγματικό, εσωτερικό, πνευματικό. Το βασικότερο, όπως περιγράφει, είναι αυτή η πίστη του ανθρώπου στον ίδιο τον άνθρωπο και στην πίστη ότι η ισχύς είναι πάντα εν τη ενώσει. Όχι ο καθένας μόνος του. Ζούμε σε μια εποχή που η μοναξιά και η απομόνωση των ανθρώπων είναι έντονη. Παγκόσμια όλα τα κέντρα εξουσιών δουλεύουν προς αυτή την κατεύθυνση. Γιατί είναι κοινό μυστικό ότι οι άνθρωποι όταν είναι μαζί έχουν τη δύναμη. Και όσο περισσότεροι ενώνουν τη δύναμή τους, τη φωνή, τα σώματά τους, τόσο πιο ανίσχυρες γίνονται οι Σειρήνες που θέλουν να καταστείλουν τη δυνατότητα να ορθώνουν οι άνθρωποι ανάστημα.

Να υπενθυμίζουμε λοιπόν στους εαυτούς μας και να φωτίζουμε στα παιδιά το σεβασμό στον άλλο και στη διαφορετικότητα που μπορεί να φέρει στον τρόπο που σκέφτεται και βλέπει τα πράγματα ώστε να μπορούμε όλοι μαζί να συνυπάρχουμε αρμονικά. Όρια ναι, αλλά ευέλικτα και δίκαια για όλους ώστε να υπάρχει χώρος για διαλεκτική και κοινωνική συνοχή. Αλλιώς οι άνθρωποι μόνοι χάνουν τη δύναμή τους. Και βέβαια μας προτρέπει να είμαστε προσεκτικοί σχετικά με το τι ακούμε και τι βλέπουμε ως είδηση και ενημέρωση γιατί ένα από τα βασικά τέρατα της εποχής μας είναι η παραπληροφόρηση και τα fakenewsτα οποία όμως διαμορφώνουν συνειδήσεις και μπορεί να οδηγήσουν τους ανθρώπους σε μεγάλα αδιέξοδα αδιάλλακτης σκέψης και φανατισμού. Ο Οδυσσεβάχ στο ταξίδι του όσο κι αν γνωρίζει τι μπορεί να συναντήσει κάθε φορά αναπτύσσει μια δική του γνώμη που καθορίζει τη στάση του απέναντι στα γεγονότα. Παίρνει χρόνο για να σκεφτεί πώς θα αντιμετωπίσει τα γεγονότα τη στιγμή που συμβαίνουν και δεν θεωρεί δεδομένες τις συνθήκες. Πιστεύει ότι οφείλουμε να έχουμε ενεργοποιημένη ανά πάσα στιγμή αυτή την εγρήγορση ώστε να μην κρίνουμε βάσει όσων έχουμε ακούσει αλλά να αξιολογούμε κάθε φορά και να λαμβάνουμε  υπόψιν τις αντικειμενικές πληροφορίες και τα δεδομένα.

‘Ο Οδυσσεβάχ είναι μια ιστορία που κάθε παιδί βρίσκει, μέσα από αυτήν, το δρόμο για να πιστέψει στον εαυτό του και τη δύναμη να συνεχίζει με θάρρος το ταξίδι της ζωής. Όσο δύσκολα κι αν είναι ή φαίνονται τα πράγματα, οφείλουμε στον εαυτό μας κατ’ αρχάς να συνεχίζουμε και να δίνουμε κάθε φορά μικρές ή μεγάλες μάχες για να κατακτήσουμε τους στόχους μας. Και αυτό αφορά θεατές κάθε ηλικίας, φύλου, εθνικότητας, κοινωνικού και μορφωτικού επιπέδου’, παραδέχεται.

Την προσκαλώ να ξεχωρίσει την πιο δυνατή σκηνή της παράστασης έτσι όπως τη βίωσε η ίδια κατά τη διάρκεια που σκηνοθετούσε αλλά και όταν βλέπει την παράσταση. Χωρίς δεύτερη σκέψη επιλέγει τη στιγμή που ο Οδυσσεβάχ μένει πια μόνος, αλλά συνεχίζει με τις λιγοστές δυνάμεις την πορεία του, με το μόνο που του έχει απομείνει. Ένα σπασμένο κουπί. Συναντά περαστικούς, και αναζητά τη θάλασσα για να μπορέσει να συνεχίσει το ταξίδι και να φτάσει στην πατρίδα του. Αποκαμωμένος τελικά βρίσκει μια μικρή βάρκα. Σε αυτήν θα μπει για να φτάσει στην Ιθαγδάτη. Ταυτόχρονα ο γιος του έχει ξεκινήσει μόνος και αυτός για να βρει τον πατέρα του όσο μακριά κι αν βρίσκεται. Στα πέρατα του κόσμου. Αυτή η στιγμή, που η δύναμη της καρδιάς συνεχίζει να πιστεύει στο σκοπό, στο αδύνατο, στο θαύμα, είναι μια στιγμή στο έργο που κουβαλάει για την κυρία Λαρεντζάκη τη δύναμη της ίδιας της ύπαρξης των ανθρώπων. ‘Πλασμένοι για τα όμορφα, για τα δύσκολα, και με μια ακούραστη ψυχή για να προχωράμε και να συνεχίζουμε σε ένα δρόμο που χαράζουμε εμείς, όσο δύσκολος κι αν είναι στη δεδομένη στιγμή της ζωής μας’, λέει χαρακτηριστικά.

Θεωρώ πέρα για πέρα σίγουρο πως η κατάλληλη σκηνοθεσία απογειώνει και αναδεικνύει ένα δυνατό κείμενο. Αυτό συνέβη και στη συγκεκριμένη περίπτωση. Επιδίωξη της γυναίκας, που σκηνοθέτησε τον ‘Οδυσσεβάχ’ ήταν να υπάρχει ένα ανοιχτό πεδίο για να αναγνωρίσει κανείς μια δική του πορεία μέσα από εμπόδια, δυσκολίες και αναπάντεχες συνθήκες. Και αυτό το έβλεπε και εξακολουθεί να το βλέπει να συμβαίνει τελικά σε κάθε παράσταση από τον τρόπο που οι θεατές, μικροί και μεγάλοι, ταυτίζονται όχι μόνο με τον Οδυσσεβάχ αλλά και τους συντρόφους του στο ταξίδι που κάθε ένας έχει πολύ διαφορετικό χαρακτήρα. Η νίκη απέναντι στα εμπόδια, που παρουσιάζονται κάθε φορά, είναι και μια νίκη των θεατών, όπως φαίνεται από τον τρόπο που αντιδρούν στις δύσκολες στιγμές που αντιμετωπίζουν οι ήρωες και είναι σαν να δηλώνουν ότι συμπάσχουν με όσα συμβαίνουν.

Ήρθε η ώρα να της ζητήσω να μοιραστεί μαζί μας μια εμπειρία με θεατή που της έχει μείνει αξέχαστη. Ανταποκρίνεται αμέσως λέγοντας πως δεν είναι μία αλλά πάντα τη συγκινεί η βασική ανάγκη των παιδιών να βοηθήσουν τον Οδυσσεβάχ και τους συντρόφους του, να τους προειδοποιήσουν για τους κινδύνους που παραμονεύουν στο δρόμο τους και να τους προστατέψουν. Τα παιδιά μπαίνουν τόσο βαθιά στην ιστορία που ο χώρος και ο χρόνος καταρρίπτονται. Σηκώνονται όρθια, φωνάζουν για να προειδοποιήσουν, κάνουν νοήματα, αντιδρούν και συμμετέχουν σαν να βρίσκονται στο πλήρωμα του καραβιού του Οδυσσεβάχ.‘Και εκείνη τη στιγμή είναι τόσο μεγάλη η χαρά να βλέπεις ότι τα παιδιά δεν βλέπουν από απόσταση την παράσταση αλλά γίνονται μέρος της βιώνοντας με πολύ μεγάλη ταύτιση όσα συμβαίνουν επί σκηνής. Κάθε φορά όταν τελειώνει η παράσταση τα παιδιά τρέχουν στη σκηνή, θέλουν να ανέβουν στο καράβι, να δουν τον κόσμο που έχουμε φτιάξει από κοντά, από μια ανάγκη να πάρουν κάτι ακόμα μαζί τους. Αυτές είναι πολύ δυνατές στιγμές που μοιραζόμαστε με τα παιδιά’, καταλήγει.

Και μαζί με το ταξίδι του ‘Οδυσσεβάχ’ τελείωσε και η βόλτα που κάναμε μέσα από άλλη μια συζήτηση. Ανυπομονώντας για την επόμενη στάση στο παιδικό θέατρο, σας αποχαιρετώ θυμίζοντας σας για άλλη μια φορά πως ένα από τα ωραιότερα δώρα που μπορείτε να χαρίσετε στα παιδιά σας είναι να αγαπήσουν το θέατρο.

-Παραστάσεις κάθε Κυριακή στις 11:30 το πρωί στο θέατρο Κολοσσαίον, εισιτήρια εδώ

Ραντεβού την επόμενη Παρασκευή με ένα καινούργιο άρθρο…η Φιλιώ και η Κατερίνα πάνε θέατρο και τους αρέσει πολύ!