19 Ιανουαρίου 2026 – Μια νέα εποχή για την προστασία των θαλασσών ξεκίνησε επίσημα στις 17 Ιανουαρίου 2026. Μετά από δύο δεκαετίες εντατικών διαπραγματεύσεων και τη συμπλήρωση 120 ημερών από την κρίσιμη επικύρωσή της, η Παγκόσμια Συνθήκη για τους Ωκεανούς τέθηκε σε πλήρη ισχύ.

Πρόκειται για την πιο σημαντική περιβαλλοντική νίκη της γενιάς μας, καθώς προσφέρει το νομικό οπλοστάσιο για τη διάσωση των υπερεθνικών υδάτων – των «ανοιχτών θαλασσών» που καλύπτουν το μισό πλανήτη αλλά παρέμεναν μέχρι σήμερα μια περιοχή χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.

Τι αλλάζει από σήμερα: Η νομική δέσμευση

Η Ελλάδα, ως ένα από τα κράτη που έχουν επικυρώσει τη Συνθήκη, είναι πλέον νομικά υπόλογη απέναντι στη διεθνή κοινότητα. Η Συνθήκη δεν είναι μια απλή διακήρυξη προθέσεων· είναι ένας δεσμευτικός μηχανισμός που επιβάλλει:

1. Θαλάσσια Καταφύγια «Εκτός Συνόρων»: Δημιουργία προστατευόμενων περιοχών στην ανοιχτή θάλασσα, εκεί όπου σήμερα προστατεύεται λιγότερο από το 1%.

2. Τέλος στις «Περιοχές-Μακέτες»: Οι νέες προστατευόμενες περιοχές οφείλουν να είναι πλήρως κλειστές σε καταστροφικές δραστηριότητες (όπως η βιομηχανική αλιεία), σταματώντας το φαινόμενο των περιοχών που προστατεύονται «μόνο στα χαρτιά».

3. Φρένο στην Υπεραλίευση: Με το 35,4% των ιχθυαποθεμάτων παγκοσμίως να βρίσκεται υπό κατάρρευση, η Συνθήκη δίνει τη δυνατότητα παρέμβασης ακόμη και σε περιοχές που ελέγχονται από ανεπαρκείς αλιευτικές οργανώσεις.

Τα 4 Κρίσιμα Μέτωπα για το 2026

• Στόχος 30×30: Η δέσμευση για προστασία του 30% των θαλασσών έως το 2030 παύει να είναι ευχολόγιο. Απαιτείται η θεσμοθέτηση περιοχών Απόλυτης Προστασίας (10%) όπου η φύση θα μπορεί να ανακάμψει χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση.

• Moratorium στις Εξορύξεις Βαθέων Υδάτων (DSM): Η Συνθήκη αποτελεί το «τείχος» απέναντι σε μια νέα, καταστροφική μορφή εξόρυξης μετάλλων από τον πυθμένα των ωκεανών που απειλεί με ανεπανόρθωτη ζημιά τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

• Επιστημονική & Κοινωνική Δικαιοσύνη: Η ανάπτυξη των καταφυγίων πρέπει να βασίζεται σε ισχυρά επιστημονικά δεδομένα και να συμπεριλαμβάνει τις τοπικές κοινότητες και τους αυτόχθονες πληθυσμούς.

• Κλιματική Κρίση: Οι υγιείς ωκεανοί είναι ο μεγαλύτερος «απορροφητήρας» άνθρακα στον κόσμο. Η προστασία τους είναι η μοναδική μας ελπίδα για τον μετριασμό της παγκόσμιας θέρμανσης.

Το Μήνυμα προς την Ελλάδα

Η χώρα μας, έχοντας δεχθεί στο παρελθόν κυρώσεις για τη μη τήρηση περιβαλλοντικών συμφωνιών, καλείται τώρα να δείξει σοβαρότητα. Η εφαρμογή της Συνθήκης απαιτεί εξορθολογισμό της διαχείρισης των θαλάσσιων πάρκων και αυστηρή αστυνόμευση της παράνομης αλιείας.

«Η διεθνής συνεργασία είναι το μόνο ουσιαστικό εργαλείο για την προστασία της ζωής, την αντιμετώπιση της πλαστικής ρύπανσης και τελικά την παγκόσμια ειρήνη.»

Η έναρξη ισχύος της Συνθήκης συνοδεύεται από δράσεις καλλιτεχνών δρόμου σε όλο τον κόσμο, που δημιουργούν έργα μεγάλης κλίμακας για να γιορτάσουν αυτή την ιστορική νίκη της επιμονής και της επιστήμης.