Η οξυτοκίνη, ευρέως γνωστή ως η «ορμόνη του έρωτα» ή της «αγκαλιάς», φαίνεται πως έχει μια σκοτεινή πλευρά που ανατρέπει όσα γνωρίζαμε για την ηθική της φύση. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ, η ορμόνη αυτή μπορεί να μας ωθήσει στην ανειλικρίνεια, αρκεί το ψέμα να εξυπηρετεί το συμφέρον της ομάδας μας.
Η οξυτοκίνη είναι παραδοσιακά συνδεδεμένη με τον τοκετό, τον θηλασμό και το δέσιμο μητέρας-βρέφους, ενώ θεωρείται ο «κοινωνικός ιστός» που ενισχύει την εμπιστοσύνη και τη συνεργασία. Ωστόσο, τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι η επίδρασή της είναι πολύ πιο περίπλοκη και «στρατηγική» από μια απλή ώθηση προς την καλοσύνη.
Σημαντικά σημεία της έρευνας
-
Το Πείραμα της Εξαπάτησης: Οι συμμετέχοντες που εισέπνευσαν οξυτοκίνη μέσω ρινικού σπρέι εμφάνισαν σημαντικά μεγαλύτερη τάση να πουν ψέματα σε ένα παιχνίδι προβλέψεων, προκειμένου να κερδίσουν περισσότερα χρήματα για την ομάδα τους, σε σύγκριση με όσους έλαβαν ψευδοφάρμακο (placebo).
-
Η Μετατόπιση της Ηθικής: Ο επικεφαλής της έρευνας, Carsten de Dreu, επισημαίνει ότι η οξυτοκίνη δεν κάνει τους ανθρώπους «περισσότερο ή λιγότερο ηθικούς» με την απόλυτη έννοια. Αντίθετα, λειτουργεί ως καταλύτης που μετατοπίζει το ενδιαφέρον από το «εγώ» στο «εμείς».
-
Προστατευτική Επιθετικότητα: Πρόσθετες πληροφορίες δείχνουν ότι η οξυτοκίνη ενισχύει τον εθνοκεντρισμό. Ενώ αυξάνει την αγάπη για την «ομάδα μας» (in-group), μπορεί ταυτόχρονα να καλλιεργήσει καχυποψία ή και αμυντική επιθετικότητα απέναντι σε «ξένους» (out-group).
-
Η «Βιολογική» Ανειλικρίνεια: Η έρευνα αποδεικνύει ότι η ορμόνη ωθεί σε ανήθικες πράξεις (κλοπή, εξαπάτηση) μόνο όταν αυτές έχουν συλλογικό όφελος. Όταν το κέρδος ήταν καθαρά ατομικό, η οξυτοκίνη δεν επηρέασε τα ποσοστά ψέματος, επιβεβαιώνοντας τον κοινωνικό της προσανατολισμό.
…με δύο λόγια
Η οξυτοκίνη δεν είναι η ορμόνη της «απόλυτης ηθικής», αλλά της «ομαδικής αφοσίωσης», ικανή να μας κάνει να πούμε ψέματα αν αυτό προστατεύει ή ωφελεί τη δική μας «φυλή».
