Είδε και σχολιάζει η Πίτσα Στασινοπούλου για την Κουλτουρόσουπα
Όχι, δεν προσήλθαμε ανύποπτοι στην ταινία… τόσο οι προηγούμενες ανάλογες του σκηνοθέτη, όσο και τα άκρως αντιφατικά σχόλια για την τελευταία, αρκούσαν να μας «υποψιάσουν» και η επιφύλαξη ήταν δεδομένη… ωστόσο δεν ήταν δυνατό να μην έχουμε ιδία άποψη για μια δουλειά τόσο συζητημένη, με αντιδράσεις του ύψους και του βάθους, με τρελό ρεκόρ εισιτηρίων, με αντικείμενο μια εμβληματική προσωπικότητα όπως όλες οι ταινίες του Γιάννη Σμαραγδή έχοντας αναλάβει περίπου… εργολαβικά τις ιστορικές βιογραφίες… Σε παρόμοιες περιπτώσεις ντόρου, δεν υπάρχει ισχυρότερο κίνητρο από την περιέργεια, θέλοντας να διαπιστώσεις ιδίοις όμμασι την ισχύ των διχαστικών σχολίων, αν αδικούν ή όχι τον δημιουργό, αν υπερβάλλουν, αν διακατέχονται από εμπάθεια, προκατάληψη, σκοπιμότητα, ιδεοληψία κλπ., γεγονός που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και την αθρόα προσέλευση…Γιατί, μεταξύ μας, σαν τη διαφήμιση του κραξίματος που εν προκειμένω υπερτερεί, ΔΕΝ έχει!
Ας πάμε όμως στην ταινία, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Γ. Σμαραγδή, που καταγράφει σημαντικά αποσπάσματα από τη ζωή και πορεία του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια… Μιας εμβληματικής μορφής που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα όχι μόνο στη χώρα αλλά και στην Ευρωπαϊκή πολιτική, με έργο αξιοθαύμαστο, τολμηρές καινοτομίες, σπουδαία επιτεύγματα, υψηλή αίσθηση καθήκοντος, λαμπρό πνεύμα ενός οραματιστή με σπάνια καλλιέργεια, σπουδές, διπλωματικές επιτυχίες, φτάνοντας μέχρι το αξίωμα του Υπουργού Εξωτερικών της τσαρικής Ρωσίας και συμβάλλοντας καθοριστικά στην τότε πολιτική της Ευρώπης…
Εκλεγμένος το 1827 από την Εθνοσυνέλευση ως Κυβερνήτης, έγινε δεκτός με ενθουσιασμό, παλεύοντας να μεταμορφώσει σε οργανωμένο κράτος το χάος μιας χώρας ρημαγμένης, υπανάπτυκτης, υποτελούς στις Μεγάλες Δυνάμεις και να αφήσει παρακαταθήκη σε όλους τους τομείς σπουδαία έργα, σε έναν λαό εξαθλιωμένο, μόνιμα διχασμένο, που επιπλέον αδυνατούσε να συμμεριστεί τα οράματα του ευρωπαϊστή ηγέτη… Η σύντομη θητεία του εν μέσω θεόρατων συμπληγάδων- για την οποία ουδέποτε αμείφθηκε, αντίθετα διέθεσε την περιουσία του για εθνικούς σκοπούς- σημαδεύτηκε από έντονη πολεμική αντιφρονούντων που είτε έχασαν προνόμια είτε διαφωνούσαν με την πολιτική του και από την καθοριστική εμπλοκή των Μεγάλων Δυνάμεων, καταλήγοντας στην προμελετημένη δολοφονία του το 1831 που ο ίδιος αντιμετώπισε εν γνώσει του ως θυσία…
Προφανώς κατανοούμε την μεγάλη δυσκολία του φιλόδοξου εγχειρήματος (+) σε επίπεδο παραγωγής, αναγνωρίζοντας ότι σε αυτό το κομμάτι ανταπεξήλθε αξιοπρεπώς, με αυθεντικά πλάνα από μεγαλοπρεπή ιστορικά κτίρια, με γυρίσματα στο εξωτερικό, με πληθώρα κοστουμιών εποχής, με πολλούς κομπάρσους, με ατμόσφαιρα που απέδωσε το κλίμα των αρχών του 19ου αιώνα… Επίσης εκτιμήσαμε τις άξιες εν γένει ερμηνείες και βεβαίως του ταλαντούχου πρωταγωνιστή Αντώνη Μυριαγκού που υποδύθηκε τον Καποδίστρια με λιτότητα, μέτρο, αυτοέλεγχο, εσωτερικότητα,, καθώς και την ευαίσθητη, δουλεμένη ερμηνεία της αγαπημένης του Ρωξάνδρας από την Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη… Επιπλέον βρήκαμε τη μουσική του Μίνωα Μάτσα θαυμάσια δεμένη με τις εκάστοτε σκηνές, συνδυάζοντας αρμονικά το λυρικό και επικό στοιχείο…
Από κει και πέρα ξεκινούν οι σοβαρές ενστάσεις (-) που θα αιτιολογήσουμε παρακάτω και εξηγούν κ. Σμαραγδή γιατί η ταινία σας δέχεται αρνητικές κριτικές παρά την αθρόα προσέλευση και το ρεκόρ εισιτηρίων ως δείκτες εμπορικής επιτυχίας, που σπανίως συμβαδίζει με την καλλιτεχνική και περί αυτής πρόκειται… Το γεγονός ότι το κοινό συρρέει στην ταινία, ουδόλως συνιστά εγγύηση για την ποιότητά της και βεβαίως τα κίνητρα ποικίλουν… εσείς τα ερμηνεύετε ως συναισθηματικά για έναν αξιομνημόνευτο ηγέτη ή εκπαιδευτικά για τη γνώση της ιστορίας ή ψυχικά για την ανάγκη προτύπων, ωστόσο αγνοείτε εσκεμμένα το μείζον κίνητρο της περιέργειας για κάτι που διχάζει έντονα, όπως αποδεικνύουν όλες οι ανάλογες περιπτώσεις…
Ξεκινώντας από το περιεχόμενο και τον τρόπο που αποδόθηκε σεναριακά η βιογραφία, θα πούμε καταρχάς ότι η αντικειμενικότητα δεν είναι σαφώς το δυνατό σημείο του Σμαραγδή…Το να παρουσιάζει ένα ιστορικό πρόσωπο με καταγεγραμμένη πορεία μονομερώς, εστιάζοντας αποκλειστικά σε θριάμβους και αγνοώντας προκλητικά αδυναμίες ή σκοτεινές πλευρές για να δομήσει μια αγιογραφία που εξυπηρετεί το προσωπικό του αφήγημα, δεν είναι απλά πταίσμα «ποιητική αδεία» του καλλιτέχνη, αλλά αυθαίρετη παραποίηση της Ιστορίας με σκοπιμότητα… άσχετα αν αυτή λέγεται «αποστειρώνω συνειδητά μια ιστορική φυσιογνωμία ως ιδεατό εθνικό πρότυπο, για να διεγείρω το πατριωτικό θυμικό- φρόνηματων θεατών και να ικανοποιήσω τις δικές μου ιδεοληψίες», πέραν της τσέπης βεβαίως, γιατί πρέπει να αποσβεστεί και το ακριβό κόστος παραγωγής, που μόνο με πιασάρικες, εύπεπτες, λαϊκίστικες επιλογές είναι εφικτό- έστω και με θύμα την ιστορική αλήθεια…
Διότι σύμφωνα με ιστορικές πηγές, η δράση του Καποδίστρια στον ελλαδικό χώρο, πέρα από σπουδαίες στιγμές, μεγάλα έργα, αγώνα, αυταπάρνηση κλπ. συνοδεύτηκε μοιραία ΚΑΙ από λάθη που «εντέχνως» αποσιωπήθηκαν στην ταινία, παρότι η συμβολή τους στην αποκαθήλωση του ηγέτη υπήρξε καθοριστική… όπως πχ. η πίστη του στην «πεφωτισμένη δεσποτεία», που σημαίνει απολυταρχική «αρχή ενός ανδρός» με συγκεντρωτική εξουσία, αγνοώντας Σύνταγμα, Βουλή και θεσμούς, γεγονός που προσέβαλε τα δημοκρατικά αισθήματα και αιτιάσεις πολιτών (πχ. για εκλογές που διαρκώς ανέβαλε) πυροδοτώντας έχθρα εναντίον του… ή το γεγονός ότι τοποθέτησε σε καίριες θέσεις στο πλευρό του τους δύο αδελφούς του, απαξιώνοντας το ντόπιο δυναμικό… ή ότι, όντας γαλουχημένος στα διπλωματικά σαλόνια της Ευρώπης, αδυνατούσε να κατανοήσει την εγχώρια νοοτροπία και τις πληγές ενός λαού που δεινοπάθησε πληρώνοντας βαρύ φόρο αίματος, με συνέπεια το όραμά του για «Ευρωπαϊκή Ελλάδα» σε έναν τόπο διαλυμένο, να μοιάζει ουτοπικό και σίγουρα πρώιμο… όπως ακριβώς αντέδρασε ο ίδιος όταν του πρότειναν την αρχηγία της Φιλικής Εταιρείας και αρνήθηκε με το επιχείρημα ότι «δεν είχαν ωριμάσει οι συνθήκες της Επανάστασης και ήταν καταδικασμένη»…
Και ενώ όλα αυτά τα κρίσιμα ως ουσιαστική προσέγγιση της Ιστορίας μέσω της τέχνης προσφέρουν αυθεντική τροφή για σκέψη, εντούτοις έμειναν ηθελημένα στη σκιά για να μη «θιγεί» το άμεμπτο αγιογράφημα του «κυρ Γιάννη», που επιπλέον παρουσιάστηκε ως γραφικός θρησκόληπτος μέσα σε εκκλησίες και με συνεχή οράματα της Παναγίας (!),ενώ η απείρου κάλλους σκηνή όπου ένας φωτισμένος διανοούμενος καταφεύγει στις… μαντικές ικανότητες ενός βοσκού για το μέλλον του, πραγματικά ξεπερνά τα όρια υποτίμησης της νοημοσύνης! Ταυτόχρονα ο απύθμενος λαϊκισμός και παιδαριώδης αφέλεια στις σκηνές πχ. υποδοχής του Μεσσία ή προσέγγισης του λαού να του φιλούν τα χέρια ή της εμφάνισης από το πουθενά κατά τη δολοφονία του ενός μαυροντυμένου.. αρχαίου χορού από μοιρολογίστρες, προκαλούν θυμηδία για τη φαιδρότητά τους, αν όχι αποστροφή…
Για να μη σχολιάσουμε τους ανεκδιήγητους επιδερμικούς διαλόγους με μορφή εξίσου αφελών διδακτικών τσιτάτων, λες και απευθύνονταν σε θεατές σχολικής ηλικίας ή τον αργόσυρτο βαρετό ρυθμό ενίοτε σε βαθμό υπνηλίας ή τα στημένα, πομπώδη, δήθεν «επικά» πλάνα με στυλιζαρισμένες κινήσεις, που αισθητικά μας θύμισαν πατριωτικές ταινίες του ’70 τύπου «Παπαφλέσσας». «Σούλι», «Μαντώ Μαυρογένους» κλπ. εν έτει 2025, σαν να μη πέρασε ούτε μέρα μετά από μισό και βάλε αιώνα κινηματογραφίας! Κατανοούμε κ. Σμαραγδή την πρόθεση για φανταιζί λαϊκό θέαμα προς τέρψη, εντυπωσιασμό και… «πατριωτική εμψύχωση» της μάζας, όμως ΟΧΙ με ιστορικές ανακρίβειες, αυθαιρεσίες, παιδαριώδεις αφέλειες ή παρωχημένη έως κάκιστη αισθητική! Η ακριβοπληρωμένη παραγωγή χωρίς καλλιτεχνική έμπνευση και αλήθεια, καταλήγει μια μεγαλειώδης τρύπα στο νερό και κρίμα τα άδικα σπαταλημένα λεφτά…
Όσο κι αν σας κολακεύουν η συρροή θεατών και το φορτωμένο ταμείο, θεωρώντας ότι πετύχατε τον στόχο σας, εντούτοις η ειλικρινής, τεκμηριωμένη κριτική για την (μη) ποιότητα της δουλειάς σας, θα παραμένει αιχμηρό αγκάθι που μακάρι να σας κεντρίσει, μήπως στο μέλλον απεγκλωβιστείτε από τον στείρο λαϊκισμό και τη ναφθαλίνη… Και ΟΧΙ η ταινία σας δεν συνίσταται εκπαιδευτικά για παιδιά όπως με αλαζονική αφέλεια πρεσβεύετε, γιατί είναι απαράδεκτο να μεταδίδεται η ιστορική γνώση μέσω διαστρεβλωμένου εγχειρήματος, σύμφωνα με τις προσωπικές ιδεοληψίες και ξεπερασμένες οπτικές του δημιουργού του!
Υγιή πρότυπα αναζητούμε για τη νέα γενιά, όχι μυθοπλαστικές φαντασιώσεις ή καρικατούρες κατά το δοκούν καθενός! Αντί λοιπόν να απαξιώνετε τις ΜΗ εμπαθείς αρνητικές κριτικές, ασχοληθείτε με την αιτιολογημένη αλήθειά τους μήπως αποκομίσετε κάτι χρήσιμο για την επόμενη βιογραφία που θα καταπιαστείτε, ώστε να την απευθύνετε σε ενήλικες με κρίση… εκτός αν λόγω ανεπάρκειας αδυνατείτε να ικανοποιήσετε αυτό το κοινό και επιλέγετε τη βολική υποτίμηση της μάζας που βαφτίζετε «συναίσθημα», καθώς «όσα δεν φτάνει η αλεπού, τα κάνει κρεμαστάρια»…είναι κι αυτό μια άποψη για στερημένους δυνατοτήτων…
Βαθμολογία: 4/10
