Άλλοτε γλυκιά, άλλοτε αλμυρή, με φύλλα ή ζυμωτή, σκοπό έχει να ευφράνει και να φέρει χίλια καλά η νέα χρονιά.
«Ο Άγιος Βασίλειος με την προσωπικότητά του δίνει ζωή και αίγλη στη γιορτή, γίνεται φορέας και χορηγός των ευχών και της ευλογίας, την οποία ο άνθρωπος, καθώς βρίσκεται στην αρχή μιας νέας χρονικής περιόδου, προσδοκά και ελπίζει από τον δότη των αγαθών, τον Θεό. Θέλοντας όμως ο φτωχός άνθρωπος να εξασφαλίσει και οιωνούς που να υπόσχονται ευετηρία για τον νέο χρόνο προβαίνει σε πράξεις και ενέργειες που είναι κατά βάση μαγικές και προέρχονται από τις καλάνδες των Ρωμαίων, από τους οποίους παρέλαβαν τον γιορτασμό της πρώτης Ιανουαρίου και τα σχετικά έθιμα οι Βυζαντινοί μας πρόγονοι», αναφέρει ο λαογράφος Γεώργιος Α. Μέγας στο βιβλίο «Ελληνικαί εορταί και έθιμα της λαϊκής λατρείας».
Αυτές οι πράξεις είναι οπωσδήποτε τα κάλαντα που λένε τα παιδιά κρατώντας στα χέρια καραβάκι με κορδέλες (κάτι που παραπέμπει στο πλοίο που περιέφεραν στην αρχαία Αθήνα στη γιορτή των Ανθεστηρίων), το σκάλισμα της φωτιάς και το σκόρπισμα σταριού στην αυλή. Ταυτόχρονα, το τραπέζι στρώνεται πλούσια καθώς ο πλούτος των φαγητών προοιωνίζεται αφθονία αγαθών στο σπίτι. Απαραίτητο το μέλι και τα γλυκίσματα, σύμβολα γλυκύτητας και ευτυχίας, οι καρποί και κυρίως το ρόδι για να είναι οι μέρες γεμάτες σαν αυτό. Το ειδικό όμως παρασκεύασμα που στολίζει το τραπέζι της Πρωτοχρονιάς είναι η βασιλόπιτα. Από το κόψιμο της πίτας θα φανερωθεί ο τυχερός της επόμενης χρονιάς, που είναι εκείνος στον οποίο θα πέσει το νόμισμα.Το νόμισμα αυτό, εκτός από τη μαντική του δύναμη, έχει και αποτροπαϊκό χαρακτήρα. Για τον λόγο αυτό κρατιέται για φυλαχτό, αφού η στιλπνότητά του διώχνει το κακό μάτι. Η δύναμή του μεταφέρεται στην πίτα και μέσω αυτής σε όσους την τρώνε. Αν μάλιστα είναι φλουρί κωνσταντινάτο, ο σταυρός του φέρει θεϊκή προστασία και συνήθως το εξαγοράζει ο νοικοκύρης, ώστε να μένει πάντα στο σπίτι.
