Με αφορμή το νέο της βιβλίο Πεδίο Ροής, συναντούμε τη συγγραφέα Νίνα Ράπη, σε μια συζήτηση γύρω από τη γραφή, τη ροή των σκέψεων και τις αθέατες μετακινήσεις της ψυχής. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η Νίνα Ράπη μιλά για τις αφετηρίες του βιβλίου, τις θεματικές που το διατρέχουν και τον τρόπο με τον οποίο η λογοτεχνία μπορεί ακόμη να συνομιλεί ουσιαστικά με τον σύγχρονο κόσμο.
Συνέντευξη της ταλαντούχας συγγραφέως Νίνα Ράπη στην Ελπίδα Παπαδανιήλ για την Κουλτουρόσουπα
Θεατρική συγγραφέας, διηγηματογράφος και δοκιμιογράφος. Στα θεατρικά της συγκαταλέγονται τα εξής: Είχε η Περσεφόνη το σύνδρομο της Στοκχόλμης;, Ποια Πραγματικότητα;, Splinters, Angelstate, (Α)βεβαιότητες, Άγριες Νότες, Kissthe Shadow, Reasonsto Hide, Edgewise, Lovers, Dreamhouse, DanceofGuns, Ithaka και το λιμπρέτο RavenRevisited. Έργα της έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, ιταλικά, σλοβάκικα, πολωνικά, γερμανικά. Τα θεατρικά της έχουν βραβευτεί ή διακριθεί και όλα έχουν ανεβεί ή παρουσιαστεί σε χώρους όπως: Origintheatre, Νέα Υόρκη (European Theatre Season). Southbank Centre (London Literature Festival), Soho theatre studio, ICA, Riverside studios, Gielgud theatre (West End Shorts/New Play Festival), Λονδίνο. Στην Ελλάδα: Εθνικό θέατρο, Θέατρο Τέχνης, Θέατρο Πειραιά (Φεστιβάλ Αναλογίων). Στέγη Ιδρύματος Ωνάση & Θέατρο Βογιατζή (λιμπρέτο), Θέατρο Εμπρός (Queer Festival), Θέατρο Τ. Επίσης: στο Simpkins Lee Theatre (Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης), και στο BITS Festival (Πιράνι, Ινδία) όπου και πήρε το πρώτο βραβείο θεατρικού έργου. Η βραβευμένη πρώτη της ταινία μικρού μήκους Stay still so you don hurt προβλήθηκε σε διεθνή φεστιβάλ: Νέα Υόρκη, Τόκυο, Ρώμη, Όσλο, Πράγα, Παρίσι.
Η νέα της συλλογή διηγημάτων Πεδίο Ροής εκδόθηκε το 2025 από την Κάπα εκδοτική, ενώ η προηγούμενη Κατάσταση Φούγκας, κυκλοφορεί από τον Κέδρο. Δοκίμια για τα έργα της από πανεπιστημιακούς, και δικά της δοκίμια για τη γραφή, την αισθητική και τη σεξουαλικότητα εκδόθηκαν από: Cambridge University Press, Cambridge ScholarsPublishing, Routledge, Mimesis, εκδόσεις Σοκόλη κ.α.
Δίδαξε Δημιουργική/Θεατρική Γραφή στα Πανεπιστήμια του Λονδίνου και του Greenwich. Διετέλεσε επίσης Ιδρύτρια και Αρχισυντάκτρια του πρωτοποριακού περιοδικού Brand Literary Magazine.
.jpg)
– Ο τίτλος «Πεδίο Ροής» παραπέμπει σε μια αίσθηση κίνησης και ενέργειας. Πώς τον επιλέξατε και τι σημαίνει για εσάς;
Ο τίτλος μού ήρθε τελείως αυθόρμητα και ενώ είχα δοκιμάσει και απορρίψει πολλούς άλλους. Όταν μου ήρθε, σκέφτηκα αμέσως «αυτός είναι». Πράγματι αποπνέει μια αίσθηση κίνησης και ενέργειας και αυτό είναι που μου αρέσει, αυτή η αίσθηση ότι τα πάντα ρέουν, τίποτε δεν είναι στάσιμο αν δεν το κάνουμε εμείς στάσιμο. Η φυσική κατάσταση των πραγμάτων είναι μια συνεχής ροή. Και πολλά από τα διηγήματα εξελίσσονται μέσα σε αυτή την ρευστότητα. Επίσης, αργότερα συνειδητοποίησα ότι ο τίτλος ήταν μέσα μου καιρό με άλλη μορφή: Τα πάντα ρει του Ηράκλειτου είναι ένα από τα αγαπημένα μου αποφθέγματα. Μικρή που έπαιζα σε συγκρότημα στο Λονδίνο, το ονομάσαμε Tapanda Re ακριβώς για αυτό τον λόγο.
-Τι ήταν το πρώτο ερέθισμα που σας οδήγησε στη συγγραφή του Πεδίου Ροής; Μια εικόνα, μια εμπειρία ή μια εσωτερική ανάγκη;
Τη συλλογή την πάλεψα κάτι χρόνια. Τα διηγήματα πήγαζαν, σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα, από μια εσωτερική ανάγκη, από ένα εξωτερικό ερέθισμα, ένα όνειρο, έντονες εμπειρίες. Στο τέλος προέκυψε η ανάγκη μιας σύνθεσης σε συλλογή.
-Το βιβλίο μοιάζει να διαπερνά το προσωπικό, το πολιτικό και το υπαρξιακό. Πώς διαπλέκονται αυτοί οι άξονες;
Βασικά πιστεύω ότι αυτοί οι τρεις άξονες είναι αδιαχώριστοι. Το προσωπικό είναι και πολιτικό και δεν υφίσταται χωρίς το υπαρξιακό. Αυτό είναι εμφανές όπως για παράδειγμα στο πως προσλαμβάνουμε την πραγματικότητα, αν καταφεύγουμε στη άρνηση αντί να αντιμετωπίζουμε αυτά που μας συμβαίνουν, στις σχέσεις εξουσίας που μας διέπουν στην καθημερινότητα μας και πως τις διαχειριζόμαστε, αν και πως συμμετέχουμε στο τι γίνεται γύρω μας/έξω από εμάς, τι νόημα δίνουμε σε αυτά που σκεφτόμαστε ή κάνουμε ή παρατηρούμε, αν αντιστεκόμαστε σε αυτά που μας επιβάλουν, αν επιδιώκουμε ελευθερία ή υποταγή.
– Το Πεδίο Ροής μοιάζει να κινείται ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό τοπίο των ηρώων. Πόσο συνειδητή ήταν αυτή η ισορροπία;
Νιώθω συχνά σαν να κατοικώ ταυτόχρονα σε δύο κόσμους: τον εσωτερικό με τις ασταμάτητες σκέψεις, εικόνες, μνήμες, συναισθήματα, όνειρα, φόβους, άγχη, επιθυμίες, ανάγκες και τον εξωτερικό κόσμο με τις απαιτήσεις του, τις δομές του, τις συγκρούσεις του, τον ανταγωνισμό του, τους εφιάλτες του, τους αγώνες του, τους δικούς του όρους και όρια που αντιτίθενται στους δικούς μου. Βέβαια, υπάρχουν στιγμές ισορροπίας σε αυτή την κατάσταση δύο αντίπαλων πεδίων. Το βιβλίο Πεδίο Ροής αντανακλά πιστεύω αυτή την επιθυμία ισορροπίας ή τουλάχιστον συνύπαρξης.
– Ποιο συναίσθημα θα θέλατε να παραμείνει στον αναγνώστη αφού κλείσει το βιβλίο;
Θα προτιμούσα να είναι ένα πλέγμα συναισθημάτων και σκέψεων.
– Πιστεύετε ότι η ροή στη ζωή είναι κάτι που ακολουθούμε ή κάτι που αντιστεκόμαστε;
Θα έπρεπε να ακολουθούμε τη ροή των πραγμάτων σε πολλές καταστάσεις και έτσι θανιώθαμε περισσότερη ισορροπία. Όμως, σίγουρα πρέπει να αντιστεκόμαστε όταν αυτή η ροή εκμεταλλεύεται από απάνθρωπες εξουσίες με στόχο να μας καταστρέψουν.
– Πώς προσεγγίζετε τους χαρακτήρες σας; Ξεκινάτε από την ψυχολογία τους ή από τη δράση;
Συνήθως ξεκινάω από τον εσωτερικό κόσμο τους. Μ’ ενδιαφέρει ιδιαίτερα η ψυχολογία, το υποσυνείδητο και πως συχνά είναι εκείνο που μας ωθεί σε διάφορες πράξεις και όχι η συνείδηση ή η λογική.
– Υπάρχει κάποιος χαρακτήρας στο βιβλίο που σας δυσκόλεψε ιδιαίτερα;
Ο εαυτός μου! Μερικά διηγήματα είναι αυτομυθοπλαστικά (δηλαδή συνδυάζουν μυθοπλασία με αυτοβιογραφία) και είναι τα πιο δύσκολα.
– Πόσο αυτοβιογραφικά στοιχεία επιτρέπετε να διαρρεύσουν στη γραφή σας; Υπάρχουν προσωπικά βιώματα ή μνήμες που ενεργοποίησαν τη γραφή αυτού του βιβλίου;
Σίγουρα, αυτό πιστεύω συμβαίνει αναπόφευκτα σε κάθε είδους γραφής. Δεν μπορείς να δραπετεύσεις από τον εαυτό σου, τις αναφορές σου, τις στάσεις σου. Μπορείς βέβαια να
κρατήσεις μια κάποια απόσταση, να βγεις λίγο από το καβούκι σου, να δεις τα πράγματα από τη μεριά ατόμων που βιώνουν τελείως διαφορετικά πράγματα από σένα. Πάντως, τα προσωπικά βιώματα και μνήμες είναι πάντα πηγές πυροδότησης δημιουργικής γραφής. Είναι αυτά που μας καίνε ιδιαίτερα, που από μόνα τους απαιτούν να εξερευνηθούν, να νοηματοδοτηθούν. Στο Πεδίο Ροής προσωπικά βιώματα απώλειας, δυσλειτουργίας σε προσωπικές σχέσεις, έντονοι έρωτες, θέματα ψυχικής υγείας, ζωντανά όνειρα και παραστατικοί εφιάλτες, απαιτούσαν να γίνουν ιστορίες…
– Η γραφή σας έχει έντονη ρυθμικότητα. Σας απασχολεί ο ήχος της πρότασης όσο και το νόημά της;
Ναι πάρα πολύ. Με απασχολεί ιδιαίτερα ο ρυθμός όταν γράφω και όταν κάνω την επιμέλεια των κειμένων μου. Ίσως το γεγονός ότι έχω μουσική σε κάθε χώρο στο διαμέρισμα μου, δηλαδή δεν υπάρχω χωρίς μουσική, με επηρεάζει και στη γραφή.
– Πώς δουλεύετε τη σιωπή και τα ανείπωτα μέσα στο κείμενο;
Όμορφη ερώτηση και ειλικρινά δεν ξέρω πως να την απαντήσω…
-Πώς πιστεύετε ότι συνομιλεί το βιβλίο με τη σύγχρονη πραγματικότητα;
:Άμεσα. Το βιβλίο μιλάει για την ανάγκη για ελευθερία, τον έρωτα, την απώλεια, την ψυχική υγεία, την εξουσία στις διαπροσωπικές σχέσεις, για το φύλο και τη σεξουαλικότητα, όλα διαχρονικά θέματα αλλά που καίνε πολύ κόσμο, αυτή την εποχή.
– Τι ρόλο μπορεί να παίξει σήμερα η λογοτεχνία σε έναν κόσμο διαρκούς ταχύτητας;
Σημαντικό, θα έλεγα. Κάτι πρέπει να αντισταθμίσει αυτή την τρέλα. Η λογοτεχνία και η τέχνη γενικά, είναι αυτό το «κάτι» που μπορεί να το κάνει.
-Πώς θα θέλατε να διαβαστεί το «Πεδίο Ροής»; Ως στοχασμός; Ως εσωτερική εμπειρία;
–Θα ήθελα να προκαλέσει σκέψη, συναίσθημα και αίσθηση αναγνώρισης και αμφισβήτησης ταυτόχρονα. Και ίσως μικρές συνειδησιακές μετατοπίσεις.
-Το βιβλίο γράφτηκε σε καιρό μεγάλων κοινωνικών και ψυχικών μετατοπίσεων. Πώς σας επηρέασε το συλλογικό κλίμα;
Για κάποιο λόγο αποστασιοποιήθηκα με αυτό το βιβλίο, κάπως σαν να αναζήτησα ένα καταφύγιο. Ταυτόχρονα, το Πεδίο Ροής είναι διαποτισμένο από τις ανάγκες, αβεβαιότητες και αίσθηση απώλειας που διακατέχει το συλλογικό κλίμα που αναφέρετε.
-Αν αυτό το βιβλίο ήταν σώμα, τι θα ήταν; Πληγή, ποτάμι ή φωνή;
Χα, φωνή θα έλεγα.
-Κι αν ήταν μουσική ή κίνηση, τι θα ήταν;
Post-punk rock, που είναι και η μουσική που έπαιζα στο συγκρότημα.
-Τι κρατάτε εσείς η ίδια από αυτή τη διαδρομή γραφής;
Μια αίσθηση ικανοποιητικής εξερεύνησης, ένα άνοιγμα, μερικές αλήθειες.
-Ετοιμάζετε ήδη το επόμενο «πεδίο»;
:Όπως ξέρετε, είμαι και θεατρική συγγραφέας, οπότε το επόμενο πεδίο αυτή τη στιγμή είναι ένα νέο θεατρικό έργο για την καταπίεση/αυταρχισμό και την αντίσταση, υποταγή και άρνηση…Είναι ακόμη στα σκαριά.
Ευχαριστώ!
