‘Πρώτες Βοήθειες για Πολίτες’ το πρόγραμμα του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού που απευθύνεται σε πολίτες και το οποίο παρακολουθούν κάθε φορά άντρες και γυναίκες έχοντας να πουν μόνο τα καλύτερα για την εμπειρία τους. Ποια είναι, όμως, η ιστορία αυτού του προγράμματος; Πότε ξεκίνησε; Πώς δημιουργήθηκε; Ποιοι οι στόχοι του;
Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα ‘Πρώτες Βοήθειες για Πολίτες’ αποτελεί, σύμφωνα με τη Διευθύντρια Π.Τ. Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού Θεσσαλονίκης Δέσποινα Φιλιπιδάκη, μία από τις παλαιότερες και πιο θεμελιώδεις δράσεις του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Δεν πρόκειται, όπως εξηγεί, για μία πρόσφατη πρωτοβουλία, αλλά για έναν τομέα με μακρά ιστορία και βαθιές ρίζες, που εξελίσσεται διαρκώς, σε άμεση συνάρτηση με τις ανάγκες της κοινωνίας των πολιτών. Στα αρχεία του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και συγκεκριμένα του Τμήματός τους διασώζονται εγχειρίδια πρώτων βοηθειών ήδη από το 1939, γραμμένα στη γαλλική γλώσσα, τα οποία χρησιμοποιούσαν εθελόντριες και στελέχη της εποχής για την εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες. Τα ντοκουμέντα αυτά αποδεικνύουν ότι ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός υπήρξε πρωτοπόρος στην οργανωμένη εκπαίδευση πρώτων βοηθειών στη χώρα μας, προσφέροντας πολύ πριν από άλλους φορείς βασικές γνώσεις ζωής στην ελληνική κοινωνία. Τα τελευταία χρόνια, επισημαίνει, το πρόγραμμα έχει εκσυγχρονιστεί σημαντικά, ενσωματώνοντας σύγχρονα επιστημονικά πρωτόκολλα και βιωματικές μεθόδους εκπαίδευσης. Στόχος του προγράμματος είναι να εφοδιάσει κάθε πολίτη με πρακτικές, σωτήριες δεξιότητες, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται άμεσα και υπεύθυνα σε επείγοντα περιστατικά, μέχρι την άφιξη της εξειδικευμένης βοήθειας. Με την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης οι συμμετέχοντες λαμβάνουν πιστοποίηση με ισχύ τριών ετών.
Θέλω να μάθω για την ανταπόκριση του κοινού. Πώς υποδέχονται αυτό το πρόγραμμα και τι λένε μετά τη συμμετοχή τους; ‘Η ανταπόκριση του κοινού είναι εξαιρετικά θετική και συνεχώς αυξανόμενη. Κάθε εκπαιδευτικός κύκλος συγκεντρώνει έντονο ενδιαφέρον, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι πολίτες αναγνωρίζουν πλέον την αξία της γνώσης των πρώτων βοηθειών. Οι συμμετέχοντες εκφράζουν την ικανοποίησή τους για τον πρακτικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης και δηλώνουν ότι νιώθουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση να σταθούν δίπλα σε έναν συνάνθρωπό τους σε μια κρίσιμη στιγμή’, απαντά η κυρία Φιλιπιδάκη.
Σε αυτό το σημείο να εξομολογηθώ πως έχω από πρώτο χέρι μαρτυρία συμμετέχοντος μια που ο σύντροφός μου παρακολούθησε το συγκεκριμένο εκπαιδευτικό μένοντας απολύτως ικανοποιημένος. ‘Τόσο κατά τη διάρκεια του εκπαιδευτικού διημέρου όσο και φεύγοντας από αυτό είχα τη δυνατότητα αλλά και το προνόμιο να μου λυθούν πολλές απορίες και να καταρριφθούν μύθοι σχετικά με θέματα πρώτων βοηθειών. Για παράδειγμα άκουγα να λένε πως όταν είμαστε στη φύση και μας δαγκώσει φίδι, θα πρέπει να κόψουμε την πληγή και να ρουφήξουμε το αίμα. Αυτό λοιπόν είναι πέρα για πέρα αναληθές και αποτελεί ένα από τα πολλά παραδείγματα αντιλήψεων που αναθεωρήθηκαν σε αυτό το σεμινάριο. Έφυγα με ένα αίσθημα ικανοποίησης και σιγουριάς ότι θα φανώ χρήσιμος σε ένα έκτακτο περιστατικό δίνοντας πολύ απλά πολύτιμο χρόνο μέχρι να καταφθάσει η εξειδικευμένη βοήθεια. Είναι αυτά τα πολύτιμα δευτερόλεπτα που κάποιες φορές μπορούν κυριολεκτικά να σώσουν μια ζωή’, εξομολογείται ο Χρήστος Παρίντας.
Σκέφτομαι πόσο σημαντικό θα ήταν να εκπαιδευόμασταν όλοι και όλες ανεξαιρέτως στις πρώτες βοήθειες. Η συνεντευξιαζόμενη συμφωνεί μαζί μου λέγοντας πως η εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες είναι γνώση ζωής. Ένα απρόβλεπτο περιστατικό μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή, στο σπίτι, στο χώρο εργασίας ή σε έναν δημόσιο χώρο. Η άμεση και σωστή αντίδραση ενός εκπαιδευμένου πολίτη μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική και να σώσει ζωές. Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, διαχρονικά, επενδύει στην πρόληψη, την εκπαίδευση και την ευαισθητοποίηση ενισχύοντας την ικανότητα της κοινωνίας να προστατεύει τον άνθρωπο και να δρα με ασφάλεια και υπευθυνότητα. Σχετικά με τα φύλα παρατηρείται μεγαλύτερη συμμετοχή γυναικών, γεγονός που, συχνά, συνδέεται με αυξημένη ευαισθησία σε θέματα φροντίδας και υγείας. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια καταγράφεται σταθερή αύξηση και στη συμμετοχή των ανδρών, γεγονός που αποτυπώνει την ευρεία πλέον κοινωνική αποδοχή και αναγκαιότητα της εκπαίδευσης στις πρώτες βοήθειες για όλους.
Ρωτώ τον κύριο Παρίντα, τον αγαπημένο μου Χρήστο, τι ήταν αυτό που τον κινητοποίησε για να δηλώσει συμμετοχή σε αυτό το εκπαιδευτικό. Εκείνος απαντά πως ήταν ένα όνειρο χρόνων και μία μεγάλη επιθυμία του να μπορεί να φανεί χρήσιμος σε οποιονδήποτε συμπολίτη του που θα αντιμετώπιζε κάποιο έκτακτο περιστατικό. Άλλωστε όντας ο ίδιος εθελοντής αιμοδότης για πολλές δεκαετίες είναι ιδιαιτέρως ευαισθητοποιημένος σε ζητήματα κοινωνικής προσφοράς και εθελοντισμού. Κι αυτό τον κάνει, όπως πολλούς ακόμα, έναν υπεύθυνο πολίτη. Υπήρξε, όμως, κάτι που τον δυσκόλεψε ή τον προβλημάτισε κατά τη διάρκεια αυτής της εκπαίδευσης; ‘Η αλήθεια είναι ότι δεν με δυσκόλεψε κάτι. Το μόνο που σκέφτηκα ήταν πως μέσα σε δύο μέρες μάθαμε πολλά και τα οποία χρειάζεται από καιρό σε καιρό να φρεσκάρουμε στη μνήμη μας για να μην ξεχαστούν. Είναι σημαντικό ότι η πιστοποίηση έχει ισχύ τριών ετών που αυτό σημαίνει ότι θα χρειαστεί να ανανεώσουμε την εκπαίδευση. Από εκεί και πέρα εξαρτάται από κάθε έναν μας αν και πώς θα συνεχίσει να επιμορφώνεται’, τονίζει.
Με την ευκαιρία αυτής της συζήτησης ζητώ από την κυρία Φιλιπιδάκη να αναφερθεί και σε άλλα προγράμματα που πραγματοποιεί ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός κι εκείνη δηλώνει ότι, εκτός από το πρόγραμμα ‘Πρώτες Βοήθειες για Πολίτες’, υλοποιεί πληθώρα εκπαιδευτικών και κοινωνικών προγραμμάτων σχεδιασμένων με βάση τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας. Μεταξύ αυτών των προγραμμάτων είναι τα εξής:
- Εξειδικευμένα προγράμματα πρώτων βοηθειών για επαγγελματίες και φορείς – σημαντική εξέλιξη σε αυτό το πλαίσιο αποτελεί ο Νόμος 5239/2025 ‘Δίκαιη Εργασία για Όλους’, σύμφωνα με τον οποίο από 1η Ιανουαρίου 2026 η εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες, με έμφαση στην ΚΑΡΠΑ και στην αντιμετώπιση πνιγμονής από ξένο σώμα, καθίσταται υποχρεωτική για το προσωπικό επιχειρήσεων με περισσότερους από 50 εργαζόμενους, ενώ προβλέπεται ότι τουλάχιστον το 50% των εργαζομένων πρέπει να εκπαιδεύεται κάθε τρία χρόνια από πιστοποιημένο φορέα, γεγονός που έχει επιταχύνει σημαντικά την υλοποίηση των εκπαιδεύσεων από τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό
- Εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία και εκπαιδευτικούς
- Δράσεις αγωγής υγείας, πρόληψης και ευαισθητοποίησης του πληθυσμού
- Πρώτες Βοήθειες Ψυχικής Υγείας, ένα καινοτόμο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με ιδιαίτερη σημασία, το οποίο εστιάζει στην αναγνώριση και τη σωστή διαχείριση ψυχολογικών κρίσεων, όπως έντονο άγχος, κρίσεις πανικού, σοκ ή συναισθηματική απορρύθμιση, ενισχύοντας την ενσυναίσθηση, την πρόληψη και την έγκαιρη παραπομπή στην κατάλληλη υποστήριξη
- Προγράμματα κοινωνικής αλληλεγγύης και υποστήριξης ευάλωτων ομάδων. Τα προγράμματα αυτά συμβάλλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, στην αποστιγματοποίηση θεμάτων υγείας και στην καλλιέργεια κουλτούρας αλληλεγγύης
Προσκαλώ την κυρία Φιλιπιδάκη να κάνει αυτό, που ζητώ από κάθε συνεντευξιαζόμενο στο τέλος της συνέντευξης και που δεν είναι άλλο από το να μοιραστεί μαζί μας μια εμπειρία που της έχει μείνει αξέχαστη. ‘Τα περιστατικά που μας μεταφέρουν οι εκπαιδευόμενοι είναι πολλά και, συχνά, τόσο έντονα, που είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς μόνο ένα’, λέει και συνεχίζει ‘Ενδεικτικά, θα αναφερθώ σε ένα περιστατικό που αποτυπώνει με σαφήνεια τη σημασία της εκπαίδευσης στις πρώτες βοήθειες. Συγκεκριμένα συμμετέχων του προγράμματος, λίγους μήνες μετά την εκπαίδευσή του, βρέθηκε αντιμέτωπος με πνιγμονή από ξένο σώμα σε άτομο του οικογενειακού του περιβάλλοντος. Αναγνώρισε άμεσα την απόφραξη του αεραγωγού και εφάρμοσε σωστά τους προβλεπόμενους χειρισμούς μέχρι την αποκατάσταση της αναπνοής. Όπως μας μετέφερε ο ίδιος τα δευτερόλεπτα εκείνα ήταν καθοριστικά και η εκπαίδευση του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού του έδωσε την ψυχραιμία και τη σιγουριά να δράσει. Το περιστατικό αυτό αποδεικνύει έμπρακτα ότι οι πρώτες βοήθειες δεν αποτελούν θεωρητική γνώση αλλά πράξη ευθύνης και ζωής’.
Με την ευχή να γίνονται ολοένα και περισσότεροι οι συμμετέχοντες σε τέτοια προγράμματα και με μια ακόμα ευχή, να μη συμβαίνουν περιστατικά στα οποία θα χρειάζεται να εφαρμόζουν τις γνώσεις τους, σας αποχαιρετώ ανανεώνοντας το ραντεβού μας μέσα από ένα επόμενο άρθρο!
