Από την υπηρεσία meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Οι καύσωνες στην Ελλάδα έχουν αυξηθεί σε αριθμό τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ παράλληλα παρατηρείται ολοένα τόσο πιο πρώιμη όσο και πιο όψιμη εμφάνιση τους κατά τη διάρκεια ενός έτους, επισημαίνουν οι ερευνητές του meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών σε ανάλυση τους με τη μορφή έξι ερωτήσεων-απαντήσεων σχετικά με τον μακράς διάρκειας 11ήμερο καύσωνα που έπληξε την Ελλάδα, συμβάλλοντας έτσι στις καταστροφικές δασικές πυρκαγιές αυτών των ημερών.
Ακολουθούν οι ερωταπαντήσεις τους:
1) Τι ορίζουμε ως καύσωνα;
Ο όρος «καύσωνας» χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια παρατεταμένη περίοδο ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών. Παρόλο που δεν υπάρχει μοναδικός ορισμός, τα όρια θερμοκρασίας που χρησιμοποιούνται στη χώρα μας για να χαρακτηριστεί ως καύσωνας ένα θερμό κύμα είναι για τη μέγιστη θερμοκρασία οι 37 βαθμοί Κελσίου (°C) και για την ελάχιστη οι 26°C, για τουλάχιστον τρεις συνεχόμενες ημέρες.
2) Ποιες συνθήκες δημιούργησαν το παρατεταμένο κύμα καύσωνα;
Η μεταφορά πολύ θερμών αερίων μαζών από τη Βόρεια Αφρική προς τη χώρα μας τους καλοκαιρινούς μήνες είναι ένα συχνό φαινόμενο. Πιο σπάνια όμως, όπως στην προκειμένη περίπτωση, όταν αργά κινούμενα βαρομετρικά συστήματα υψηλής πίεσης επηρεάζουν την Ανατολική Μεσόγειο, οι αέριες μάζες στα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας θερμαίνονται περαιτέρω (μέσω αδιαβατικής συμπίεσης). Η παρουσία ενός ισχυρού αεροχειμάρρου πάνω από την Κεντρική Μεσόγειο και Κεντρική Ευρώπη, ο οποίος απέτρεπε την κίνηση χαμηλών βαρομετρικών συστημάτων προς την περιοχή μας, προκάλεσε την εμμονή του καύσωνα για ένα διάστημα 11 ημερών.
3) Κάθε πότε έχουμε επεισόδια καύσωνα στη χώρα μας;
Οι καύσωνες στην Ελλάδα έχουν αυξηθεί σε αριθμό τις τελευταίες δεκαετίες.
4) Ποια ήταν τα θερμοκρασιακά ρεκόρ που καταγράφηκαν;
Οι μέγιστες θερμοκρασίες κάθε ημέρας από τις 27/07 έως και τις 05/08/2021 σημειώθηκαν σε:
27/7 Κόνιτσα 40,5 28/7 Ωλένη Ηλείας 42,6, 29/7 Αρφαρά Μεσσηνίας 42,5, 30/7 Πλατανούλια Λάρισας 43,3, 31/7 Αρφαρά Μεσσηνίας 44,6, 1/8 Ωλένη Ηλείας 43,3, 2/8 Μακρακώμη Φθιώτιδας 46,3, 3/8 Λαγκαδάς Θεσσαλονίκης 47,1 (η υψηλότερη μέγιστη θερμοκρασία όλου του καύσωνα), 4/8 Αρφαρά Μεσσηνίας 45,4 και 5/8 Μακρακώμη 45,2 βαθμοί.
5) Ευθύνεται η κλιματική αλλαγή για αυτό το επεισόδιο καύσωνα;
Ολοένα και περισσότερες ανεξάρτητες επιστημονικές εργασίες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι πολλά ακραία καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ετών δεν θα είχαν την ένταση ή τη διάρκεια που έχουν χωρίς τη συνεισφορά της παγκόσμιας υπερθέρμανσης. Η υπερθέρμανση της ατμόσφαιρας και της θάλασσας συνεισφέρει στην ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως είναι ο καύσωνας, όμως περισσότερο επηρεάζει την αύξηση της συχνότητας εκδήλωσης και τη διάρκειά τους. Πολύ πιθανό χωρίς την υπερθέρμανση του πλανήτη, ο καύσωνας που βιώνουμε τώρα να μην είχε τόσο μεγάλη διάρκεια. Ένα ακόμη γεγονός το οποίο οφείλεται στην κλιματική αλλαγή είναι η ολοένα πιο πρώιμη και πιο όψιμη εμφάνιση καυσώνων κατά τη διάρκεια ενός έτους.
6) Ποιες είναι οι επιπτώσεις ενός κύματος καύσωνα;
Οι καύσωνες έχουν επιβλαβείς επιπτώσεις σε πολλές πτυχές της ζωής μας και το φυσικό περιβάλλον. Όταν η θερμοκρασία του αέρα ξεπερνά τη θερμοκρασία του ανθρώπινου σώματος, ο οργανισμός μας απορυθμίζεται και δαπανά μεγάλη ποσότητα ενέργειας, ώστε να μειώσει τη θερμοκρασία του, κυρίως μέσω της εφίδρωσης. Παρατεταμένα κύματα καύσωνα προκαλούν επίσης αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα. Δυστυχώς και σε αυτό το κύμα καύσωνα καταγράφηκαν θάνατοι που συνδέονται άμεσα με τις καιρικές συνθήκες.
Ακόμη, η παρατεταμένη περίοδος ξηρασίας και υψηλών θερμοκρασιών κατά τους καλοκαιρινούς μήνες αυξάνει σημαντικά την ποσότητα ξηρής καύσιμης ύλης, με συνέπεια την αύξηση του κινδύνου εξάπλωσης δασικών πυρκαγιών με τις γνωστές καταστροφικές συνέπειες που βιώνουμε σε πολλές περιοχές της χώρας τις τελευταίες ημέρες.
Τέλος, η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας αυξάνεται σημαντικά, ακολουθώντας τις διακυμάνσεις του υπερκείμενου αέρα, και σημειώνονται «καύσωνες της θάλασσας» οι οποίοι πλήττουν τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Εδώ θα δείτε μια λίστα με μερικές τροφές που θα σας βοηθήσουν να περάσετε το κύμα καύσωνα με ευκολία, αλλά και μερικές άλλες τροφές που καλό θα ήταν να τις αποφεύγετε.
Ας βγάλουμε πρώτα απ’ όλα από τη μέση το προφανές: Βεβαιωθείτε ότι πίνετε πολύ νερό, όταν ο καιρός είναι ζεστός, για να αναπληρώσετε τα υγρά που χάνονται από την υπερβολική εφίδρωση. Από εκεί και πέρα…
Τι να τρώτε
Καρπούζι
Εκτός από πεντανόστιμο, το καρπούζι περιέχει μια θρεπτική ουσία που ονομάζεται λυκοπένιο και μπορεί να σας προστατεύσει από την έκθεση στον ήλιο. Το λυκοπένιο είναι η χρωστική ουσία που δίνει σε φρούτα και λαχανικά το έντονο κόκκινο χρώμα. Άλλες πηγές λυκοπενίου είναι οι ντομάτες (ιδιαίτερα μαγειρεμένες) η παπάγια, το ροζ γκρέιπφρουτ και η γκουάβα. (Οι φράουλες είναι κόκκινες, αλλά παίρνουν το χρώμα τους από άλλη χημική ένωση)
Σαλάτες
Λαχανικά όπως το μαρούλι, το αγγούρι, το σέλινο και τα ραδίκια αποτελούνται πάνω από 95% νερό. Αν τρώτε σαλάτες σε μια ζεστή μέρα, θα σας βοηθήσει να φτάσετε τα οκτώ ποτήρια νερό την ημέρα, διατηρώντας τον οργανισμό σας ενυδατωμένο. Οι φράουλες και τα κολοκυθάκια περιέχουν επίσης πολύ νερό.
Τσάι
Απίστευτο ε; Παρόλο που ίσως επιθυμείτε παγωμένα ποτά, ένα ζεστό ρόφημα θα σας βοηθήσει πραγματικά να ρυθμίσετε τη θερμοκρασία του σώματός σας. Το τσάι είναι ήπιο διουρητικό, αλλά ο ιδρώτας, και κυρίως η εξάτμιση αυτού του ιδρώτα, είναι ένας από τους βασικούς τρόπους για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος και τη διατήρηση της ισορροπίας της θερμότητας.
Λόγω του αυξημένου θερμικού φορτίου από την κατανάλωση ενός ζεστού ποτού, υπάρχει αντισταθμιστική αύξηση στη συνολική παραγωγή ιδρώτα, η οποία υπερκαλύπτει το εσωτερικό θερμικό κέρδος από το ζεστό ρόφημα.
Τι να αποφεύγετε
Αλκοόλ
Αν και κάθεστε στον κήπο με ένα μπουκάλι από το αγαπημένο σας κρασί μπορεί να φαίνεται σαν ο τέλειος τρόπος να περάσετε το χρόνο σας κατά τη διάρκεια του καύσωνα, αλλά το αλκοόλ αυξάνει την αφυδάτωση, ειδικά σε ακραίες καιρικές συνθήκες. Λειτουργεί ως ένα ισχυρό διουρητικό, προκαλώντας σας να ουρείτε περισσότερο μετά το πλύσιμο, που σημαίνει ότι αφυδατώνεστε.
Μάνγκο
Όπως το αλκοόλ, τα μάνγκο δρουν ως διουρητικό, οπότε θα πρέπει να τα αποφεύγετε όταν ο καιρός είναι ζεστός. Επίσης, είναι καλύτερα να μείνετε μακριά από μάραθο, αγκινάρες και σπαράγγια, για τον ίδιο λόγο.
Κρέας
Η πέψη της πρωτεΐνης που βρίσκεται στο κρέας απαιτεί πολλή ενέργεια, δημιουργώντας μια θερμική διαδικασία που ονομάζεται «θερμογένεση». Εν μέσω καύσωνα, είναι καλύτερο να επιλέγετε τροφές ελαφριές σε πρωτεΐνες. Μπορεί να απαιτηθεί 50-100% περισσότερη ενέργεια για να διασπαστεί η πρωτεΐνη σε σύγκριση με τους υδατάνθρακες.
Παγωτό
Κι άλλο ένα απίστευτο…! Μπορεί να θέλετε σαν τρελοί την πρόσκαιρη δροσιά ενός παγωτού, αλλά μπορεί τελικά να σας κάνει περισσότερο κακό παρά καλό. Η πέψη ψυχρών τροφών προκαλεί την αύξηση της θερμοκρασίας του κορμού του σώματος, καθώς αυτό προσπαθεί να αντισταθμίσει την ταχεία ψύξη που προκαλείται από τις κρύες τροφές.
