Μια πρωτοποριακή επιστημονική έρευνα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης φέρνει στο φως τη σπουδαιότητα του ίταμου (Taxus baccata), ενός σπάνιου δέντρου των ελληνικών βουνών.
Η μελέτη, υπό τον συντονισμό του Καθηγητή Φίλιππου Α. Αραβανόπουλου, εστίασε σε πληθυσμούς στη Βόρεια Ελλάδα (Όλυμπος, Χολομώντας, Βούρινος) και απέδειξε ότι το δέντρο αποτελεί μια πολύτιμη φυσική πηγή για την παραγωγή αντικαρκινικών φαρμάκων. Είναι η πρώτη φορά που οι ελληνικοί πληθυσμοί αξιολογούνται με τόσο σύνθετο τρόπο, αναδεικνύοντας τη γενετική ποικιλότητα και τη φαρμακευτική αξία του είδους.
Σημαντικά σημεία της παράστασης Η έρευνα αποκάλυψε ότι οι ελληνικοί πληθυσμοί ίταμου παράγουν σημαντικές ποσότητες από ταξάνες, χημικές ενώσεις που αποτελούν τη βάση για φάρμακα όπως η πακλιταξέλη (Taxol). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ένωση 10-δεακετυλοβακατίνη III, η οποία βρέθηκε σε υψηλές συγκεντρώσεις, ειδικά στον πληθυσμό του Ολύμπου, προσφέροντας μια εξαιρετική πρώτη ύλη για ημι-συνθετική φαρμακευτική παραγωγή.
Παράλληλα, η μελέτη ανέδειξε την ισχυρή προσαρμοστικότητα του δέντρου μέσω επιγενετικών μηχανισμών. Τα επίπεδα μεθυλίωσης του DNA που εντοπίστηκαν υποδηλώνουν ότι ο ίταμος διαθέτει το απαραίτητο γενετικό οπλοστάσιο για να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις της κλιματικής μεταβολής, γεγονός που καθιστά τη διατήρηση αυτών των «δεξαμενών» γενετικού υλικού επιτακτική.
Ωστόσο, οι ερευνητές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την προστασία του είδους, καθώς οι πληθυσμοί στην Ελλάδα είναι κατακερματισμένοι και συχνά αριθμούν λιγότερα από 50 άτομα. Προτείνεται η άμεση λήψη μέτρων, όπως η δημιουργία μονάδων προστασίας γενετικών πόρων, η αυστηρή ρύθμιση της βόσκησης και η απαγόρευση της υλοτομίας, ώστε να διασφαλιστεί η επιβίωση αυτού του πολύτιμου φυσικού πόρου.
… με δύο λόγια
Μια νέα έρευνα του ΑΠΘ αναδεικνύει τον σπάνιο ελληνικό ίταμο ως κρίσιμη πηγή ουσιών για αντικαρκινικά φάρμακα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για άμεση προστασία του.
Συντονιστής Έρευνας: Φίλιππος Α. Αραβανόπουλος (Καθηγητής Εργαστηρίου Δασικής Γενετικής ΑΠΘ), Συμμετέχοντες Φορείς: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ΕΛΓΟ-Δήμητρα, Fondazione Edmund Mach (Ιταλία), Χρηματοδότηση: ΕΣΠΑ.
