Κατά παράβαση της πάγιας τακτικής μου, θα εκφραστώ σε πρώτο πρόσωπο για την παράσταση- μονόλογο «Η εκδίκηση του Φώτη» του Βασίλη Βηλαρά ως κειμενογράφου, σκηνοθέτη και ηθοποιού, που παρακολούθησα στο θέατρο Αμαλία, κι αυτό γιατί δεν ξέρω κατά πόσο οι προσωπικές εκτιμήσεις μου απηχούν αυτές του ευρύτερου κοινού ώστε να μιλήσω στον πληθυντικό…
Είδε και σχολιάζει η Πίτσα Στασινοπούλου για την Κουλτουρόσουπα
Τον Βασίλη Βηλαρά δεν τον ήξερα, ούτε έτυχε να δω προηγούμενη δουλειά του, απλώς πριν πάω ενημερώθηκα για την παράσταση από το δελτίο τύπου όπου διάβασα ότι «καταδύεται στην προβληματική τηλεοπτική κληρονομιά της Ελλάδας, αναζητώντας τα τραύματα και τις αλήθειες που κρύβονται πίσω από τη λάμψη της οθόνης, προσεγγίζοντας το συλλογικό τραύμα της δεκαετίας του ’90…» το οποίο προέκυψε από την τηλεοπτική κουλτούρα της εποχής κυρίως μέσα από σειρές και όχι μόνο… Ένα θέμα οικείο, αρκετά πρωτότυπο και ενδιαφέρον για την επιλογή της παράστασης…
Στην άδεια σκηνή ο Β. Βηλαράς απλά με μια τηλεόραση απέναντι κι ένα μικρόφωνο στη γωνία, αφού συστηθεί ως ομοφυλόφιλος με έναν μικρό πρόλογο και πειράγματα με το κοινό, παρουσιάζει τον χαρακτήρα του «Φώτη» που ως παιδί επίσης ομοφυλόφιλο γνωρίζει το σκληρό πρόσωπο της απόρριψης κι επιλέγει να απομονωθεί εντελώς στο δωμάτιό του με αποκλειστική συντροφιά την τηλεόραση, «καταπίνοντας» με βουλιμία όλα όσα του σερβίρει… κι εκεί ξεκινά μια αναδρομή σε δημοφιλείς σειρές του ’90, προβάλλοντας επιλεγμένα στιγμιότυπα με γκέι θεματολογία, όπου είτε υπαινικτικά, είτε χιουμοριστικά, διαγράφεται εμφανώς ένα απαξιωτικό ομοφοβικό στερεότυπο, σε σήριαλ όπως «Λαβ σόρυ», «Τρεις χάριτες», «Δυο ξένοι», «Ντόλτσε βίτα», «Τρίτο στεφάνι», «Εμείς κι εμείς», «Εγκλήματα» κ.α. ή σε ρεπορτάζ της εποχής…Ταυτόχρονα με τις προβολές ο ηθοποιός σχολιάζει κάποιες σκηνές με καυστική ειρωνεία, ενίοτε χορεύει τσιφτετέλι με την Κουντουράτου και παράλληλα αφηγείται τις εμπειρίες του «έγκλειστου» έφηβου και πώς η συγκεκριμένη τηλεοπτική κουλτούρα- ως μοναδικό του ερέθισμα- διαμόρφωσε τον ευάλωτο ψυχισμό του με τραγική κατάληξη, αφού «πήρε την εκδίκηση»(;) που χρωστούσε στον εαυτό του…
Παρότι η σύλληψη της ιδέας για μια παράσταση που εστιάζει στην καταλυτική επιρροή της τηλεόρασης και των προτύπων που προβάλλει, φαντάζει ενδιαφέρουσα και ουσιαστική, εντούτοις εν προκειμένω οι ενστάσεις (-) πλεονάζουν όπως:
Καταρχάς τίποτα στο δελτίο τύπου δεν προϊδεάζει για την αποκλειστικά γκέι θεματολογία και όποιος αγνοεί τον δημιουργό βρίσκεται προ εκπλήξεως νιώθοντας παραπλανημένος από την ενημέρωση που μιλά για «συλλογικό τραύμα» ενώ πρόκειται σαφώς για «εξειδικευμένο» συγκεκριμένης ομάδας… Οι μη ανήκοντες στους ομοφυλόφιλους- δικαίως θιγμένους από την τότε αντιμετώπισή τους σε κάποια σήριαλ- εισπράξαμε πολλά περισσότερα γελοία, υποτιμητικά, ευτελή πρότυπα σχετικά με άλλες ομάδες, που στο κείμενο δεν θίγονται ώστε να αιτιολογηθεί ο όρος «συλλογικό», ενώ η λέξη «τραύμα» εν προκειμένω ακούγεται βαρύγδουπη…
Διότι αν αποκαλούμε τραύμα τις σαρκαστικές ατάκες περί γκέι σε κωμικά σήριαλ του ’90, πώς πρέπει να αποκαλέσουμε το σκληρό κράξιμο ή τις χονδροειδείς καρικατούρες τύπου «φτερού» σε ταινίες του ’60 για την τότε γενιά;; Κάθε εποχή έχει ανέκαθεν τα δικά της στερεότυπα και αν οι προηγούμενες διακρίνονταν πχ. από ρατσισμό, ομοφοβία, πατριαρχία , μισογυνισμό και λοιπά καταδικαστέα προφανώς, η τωρινή δήθεν «απενοχοποιημένη» διαθέτει το δικό της σύγχρονο στερεότυπο της πολιτικής ορθότητας σε αντικατάσταση των παλιών και μάλιστα με περίσσεια υποκρισία, στρεβλώσεις και τάση φασιστικής επιβολής, που σημαίνει ακρότητα εξίσου απορριπτέα με τα προηγούμενα κατάπτυστα..
Ή πώς πρέπει να αποκαλέσουμε τη σύγχρονη, ακραία τηλεοπτική χυδαιότητα, τρομολαγνεία, δημαγωγία, δηθενιά, εμπορευματοποίηση, φτήνια σε όλα τα επίπεδα κλπ. αν όχι αυθεντικό τραύμα με βαρύτατες καθολικές συνέπειες που μπροστά του τα παλιά σήριαλ μοιάζουν αθώα πταίσματα;; Άλλωστε στη συντριπτική τους πλειοψηφία επρόκειτο για κωμωδίες με δεδομένο το στοιχείο της κραυγαλέας υπερβολής με ποικίλους στόχους πέραν των γκέι για παραγωγή εύκολου γέλιου και τουλάχιστον τους αναγνωρίζουμε την έλλειψη του σημερινού ψεύτικου καθωσπρεπισμού… Επομένως η χρήση των λέξεων απαιτεί ακρίβεια για σωστή νοηματοδότηση αντί εντυπωσιασμού…
Κι ενώ στη διάρκεια του μονολόγου υπήρξαν επιμέρους στιγμές με εύστοχο χιούμορ κατά την αποδόμηση των τηλεοπτικών σκηνών ή στιγμές ευαισθησίας έως συγκίνησης στην αφήγηση αναφορικά με τη «δυστοπική» ζωή του απομονωμένου Φώτη- καθηλωμένου σε μια τηλεόραση ως υποκατάστατοτου πραγματικού κόσμου που τον απέρριψε, εντούτοις η δραματική κατάληξη προέκυψε σχεδόν αυθαίρετα ως εκβιασμός του θυμικού χωρίς καμία αληθοφανή κλιμάκωση , ενώ η μορφή της «εκδίκησης»- υποτίθεται κύριος στόχος βάσει τίτλου- που φυσικά δεν μπορώ να προδώσω, φάνταζε τουλάχιστον αφελής και ταυτόχρονα άκρως επιτηδευμένη, μηχανική και ανούσια, απλά για τις επιδερμικές (δήθεν τολμηρές) εντυπώσεις…
Σε επίπεδο σκηνοθεσίας από τον ίδιο, δεν υπάρχουν πολλά για σχολιασμό σε ένα εγχείρημα που οριακά πληροί τον όρο «παράσταση» σύμφωνα με τις θεατρικές συμβάσεις… Κατ’ ουσίαν πρόκειται για μια προσωπική εξομολόγηση επί σκηνής απέναντι από μια τηλεόραση που προβάλλει επί μακρόν εκτενή στιγμιότυπα από παλιά σήριαλ και προκειμένου να «σπάσει» κάποιες στιγμές η αντιθεατρική στατικότητα- αδράνεια, προστέθηκε εμβόλιμα ένα τσιφτετέλι του ηθοποιού παρέα με την Κουντουράτου, έναρξη με το τραγούδι τίτλων του «Λαβ σόρυ» ολόκληρο, συν την όρθια σκηνή της «εκδίκησης»… Κατά τα άλλα ένα μονότονο σήκω- κάτσε- σχολίασε για 80 λεπτά στην άδεια σκηνή με αμέτοχο φωτισμό και βολικό background τις εικόνες και ήχους των χιλιοπαιγμένων σειρών, ενώ το φινάλε με στερεοτυπική γκέι ατάκα, μόνο εμπνευσμένο δεν το λες, σε εγχείρημα που υποτίθεται καταδικάζει τα στερεότυπα, αλλά κρατά επιλεκτικά ως οξύμωρο τα «δικά» του…
Αντίθετα, ως ηθοποιός ο Β. Βηλαράς (+) διαθέτει μια προσωπική, απολαυστική σκηνική άνεση, με ιδιαίτερη χαλαρότητα, λυμένη κίνηση, αυθορμητισμό, πηγαίο χιούμορ, επικοινωνιακή ικανότητα, αμεσότητα, σαν να απευθυνόταν από το δωμάτιό του σε μια παρέα φίλων με πλήρη φυσικότητα ανοίγοντας την ψυχή του, χαρακτηριστικά που τον καθιστούν απόλυτα οικείο και συμπαθή, ενώ παράλληλα αναδεικνύουν τις δυνατότητές του, έστω και σε μη απαιτητικό υποκριτικά ρόλο αφηγητή- σχολιαστή… που όμως σε καίρια μικρά σημεία ισορρόπησε με μαεστρία χωρίς καθόλου υπερβολές ανάμεσα σε χιούμορ και συναίσθημα…
Συνοψίζοντας (=) αυτό που είδαμε με τρόπο επίπεδο και αντιθεατρικό σκηνικά, δεν πρόσθεσε τίποτα καινούργιο στα ήδη γνωστά ούτε φώτισε έστω αμυδρά κάποια ιδιαίτερη πτυχή και το «γαμώτο» είναι ότι προήλθε από κάποιον με δυνατότητες που παραδόξως εγκλώβισε σε μια ανούσια, ακατέργαστη επιλογή, ενώ είναι βέβαιο ότι μπορεί να δώσει πολλά περισσότερα…
Βαθμολογία: 3,5/10
Η εκδίκηση του Φώτη συνεχίζεται! Παράταση για δύο ακόμη παραστάσεις, στις 4 και 5 Απριλίου!
Βασίλης Βηλαράς: «Η τέχνη είναι λύτρωση, αλλά συχνά απαιτεί μια εκδίκηση» | Interview
