Είδε και σχολιάζει η Πίτσα Στασινοπούλου για την Κουλτουρόσουπα
Είναι αλήθεια ότι περιμέναμε με ιδιαίτερη προσμονή τη συγκεκριμένη παράσταση του Κρατικού, τόσο για το ιστορικό θέμα της που αφορά στην προπολεμική Θεσσαλονίκη και φυσικά μας αγγίζει λίγο παραπάνω, όσο και για τους καταξιωμένους συντελεστές της με σπουδαία εύσημα στον τομέα τους.. Η «Θεσσαλονίκη του ‘31» με σημαδιακά γεγονότα που σφράγισαν την άκρως ταραγμένη περίοδο- ίσως άγνωστη σε πολλούς- προσφέρει ιδανική ευκαιρία για γνώση και προβληματισμό μέσω της θεατρικής τέχνης και λειτούργησε ως ισχυρό κίνητρο για να επισκεφτούμε την παράσταση «Ήλιος με ξιφολόγχες» του Γιώργου Σκαμπαρδώνη και σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου, στην Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών του ΚΘΒΕ…
Το έργο ξεκινά με μια περίεργη πυρκαγιά σε παράγκα του προσφυγικού οικισμού της Χαριλάου και η έρευνα που ακολουθεί αποκαλύπτει μια γιάφκα με ύποπτα στοιχεία πολιτικής δράσης… Με κεντρικό πυρήνα τον επικεφαλής της αντικατασκοπείας ταγματάρχη Γόρδιο Κλήμεντο ως «φρουρό της τάξης» στην πόλη, επιφορτισμένο με το έργο ποικίλων «εκκαθαρίσεων» κυρίως από αντικαθεστωτικούς της εποχής, αναπτύσσεται το πανόραμα της Θεσσαλονίκης του ’31 με τον ιδιαίτερο πολυπολιτισμικό χαρακτήρα και τις πολιτικές ταραχές που σημάδεψαν τη φυσιογνωμία της… Με έντονο το Εβραϊκό στοιχείο σε μακροχρόνια συνύπαρξη με Χριστιανούς, Φράγκους, Αρμένιους, Οθωμανούς κλπ. η πόλη που επιπλέον υποδέχθηκε τεράστιες προσφυγικές ροές, υπήρξε παράλληλα λόγω καπνεργατών και φτώχειας το πρώτο «φυτώριο» συνδικαλισμού και κοινωνικών αγώνων, προκαλώντας μοιραία την άνθηση του φασισμού- εθνικισμού για την πάταξη των κομμουνιστών, ενώ οι ταραχώδεις πολιτικές εξελίξεις της εποχής την ανέδειξαν ταυτόχρονα σε σκοτεινό κέντρο κατασκόπων και ύπουλων παρακρατικών μηχανισμών, εμπλέκοντας στη δράση τους από υπουργούς, αξιωματούχους ή ξένους πράκτορες μέχρι πόρνες και λογής περιθωριακούς ως χαφιέδες- υποχείρια συμφερόντων… Με πλέον καθοριστικό γεγονός την τρομοκρατία των εθνικιστών «ΕΕΕ» που οδήγησε στην ιστορική πυρπόληση του εβραϊκού συνοικισμού Κάμπελ…
Βασισμένη η παράσταση σε επιτυχημένο βιβλίο (+) του Γ. Σκαμπαρδώνη– ο οποίος επίσης συμμετείχε με τη σκηνοθέτιδα στη δραματουργία- πραγματεύεται την ιστορία μιας ευάλωτης πολυφυλετικής πόλης σαν πυριτιδαποθήκη έτοιμη να εκραγεί, ενισχύοντας τον βασικό καμβά με στοιχεία μυθοπλασίας, πχ. το παθιασμένο ερωτικό ρομάντζο του κεντρικού ήρωα Κλήμεν του με μυστηριώδη μοιραία γυναίκα… Και ασφαλώς παραθέτει σημαντικά ντοκουμέντα και κυρίως το ζοφερό κλίμα από τη δράση σκοτεινών συμφερόντων και οργανώσεων που θεμελίωσαν ένα ισχυρό παρακράτος με βαριές συνέπειες μελλοντικά, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα μια πολύπλευρη ηθογραφία της Θεσσαλονίκης του μεσοπολέμου, με το δράμα της προσφυγιάς, τον κόσμο του καπνεμπόριου, τους αγώνες και το κυνηγητό των κατατρεγμένων, τον αγοραίο έρωτα στην Μπάρα (Βαρδάρη), τα κοσμικά στέκια, την εμπλοκή ξένων παραγόντων, τον ρόλο των Εβραίων ή των Βουλγάρων κλπ. Πολύτιμα ιστορικά στοιχεία, λιγότερο ή περισσότερο γνωστά, που προβάλλουν το άγριο σκηνικό βίας και δολοπλοκιών μιας δυσοίωνης εποχής που «κυοφορούσε» τα μελλούμενα δεινά…
Μένοντας στα θετικά, παρά τις καθοριστικές ενστάσεις στη συνέχεια, οφείλουμε να εκτιμήσουμε σε επίπεδο αισθητικής, παραγωγής, θεάματος και λειτουργικότητας ενός πολυπρόσωπου θιάσου, την πληθωρική σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου, που κλήθηκε να διαχειριστεί ένα χαώδες εγχείρημα κι εδώ ήταν το μεγάλο «αγκάθι» όπως θα σχολιάσουμε παρακάτω…Ωστόσο κατέβαλε επίπονη προσπάθεια συντονισμού των πολλαπλών παράλληλων δράσεων σε πρώτο, δεύτερο, τρίτο και βάλε επίπεδο, ενώ οι επιλογές της πέρα από «εικαστική» παρέμβαση, διαμόρφωσαν ομιχλώδη, νουάρ ατμόσφαιρα, ταιριαστή τόσο με την εποχή, όσο και με το σκοτεινό αντικείμενο της παράστασης… Εν προκειμένω συνέδραμαν βεβαίως το εμπνευσμένο, λειτουργικό σκηνικό των γκρίζων τόνων και άνισων επιπέδων εκτεταμένων σε όλη τη σκηνή, οι εξαιρετικές videoartπροβολές στο φόντο, οι άρτιοι φωτισμοί, τα πολυπληθή φροντισμένα κοστούμια, ενώ η ζωντανή μουσική από πιάνο και περιφερόμενα πνευστά, παρά την έντονη παρουσία της, κάποιες στιγμές έδενε με το υποβλητικό κλίμα και άλλες έμοιαζε αδιάφορη, μονότονη και πάντως χωρίς ελάχιστο έστω «λαϊκό δείγμα» εποχής για την αυθεντικότητα…
Οι σοβαρές ενστάσεις (-) που συνέβαλαν στη διάψευση των προσδοκιών μας, έχουν να κάνουν με τη συνολική αίσθηση αυτού που αποκομίσαμε, ξεκινώντας από τη δραματουργία ενός κειμένου χαοτικού… που ναι μεν ως βιβλίο θέλησε να συμπεριλάβει τα «άπαντα» ως πλήρης ιστορική καταγραφή σε συνδυασμό με μια ερωτική ιστορία, όμως ως θεατρική πράξη, ήδη φορτωμένη πέραν του λόγου με κίνηση, δράση, εικόνα κλπ. όφειλε να συμπτυχθεί δραστικά εστιάζοντας σε επιλεγμένους «πυρήνες» ουσίας με συμπαγή δομή και εμφανή την μυθιστορηματική πλοκή, αντί να απλωθεί ανεξέλεγκτα σε επιμέρους φλυαρίες, να βαρύνει την παράσταση με πληθώρα περιττών σκηνών, να χαθεί σε έναν κυκεώνα παράπλευρων γεγονότων χωρίς σφιχτό συνδετικό ιστό, τύπου «λίγο απ’ όλα»… Με συνέπεια έναν διαρκή αντιπερισπασμό για τον θεατή που στην κουραστική προσπάθεια να παρακολουθήσει όσα παράλληλα, φλύαρα ή ασύνδετα εξελίσσονται ταυτόχρονα, αδυνατεί να εστιάσει στα ουσιώδη και να αποκομίσει κάτι συγκροτημένο ως ζητούμενο, καταλήγοντας σε αποστασιοποιημένη έως πληκτική θέαση, χαζεύοντας απλά το θέαμα…
Το οποίο ναι μεν έδωσε κάποιες ατμοσφαιρικές εικόνες ως «tableau vivant» ή δυνατές όπως η θαυμάσια του
πογκρόμ στην πυρκαγιά- αν και από την εξαιρετική Ε. Ευθυμίου θα περιμέναμε περισσότερη έμπνευση στον συμβολισμό αντί ρεαλισμού- ωστόσο παρουσίασε και αρκετές σκηνές επιτηδευμένες που στερούνταν αυθεντικότητας ή κάποιες στερεοτυπικές που μαρτυρούσαν έλλειψη φαντασίας, όπως πχ. οι κατά κόρον σεξουαλικές ως αχρείαστο πικάντικο «γέμισμα» σε δεύτερο και τρίτο πλάνο, επιμένοντας δυσανάλογα στον ερωτισμό… Επιπλέον ο ρυθμός κάπου χώλαινε στις εναλλαγές των άπειρων στιγμιότυπων και οι συχνές αφηγηματικές παρεμβάσεις από μικροφώνου έμοιαζαν με χαλαρές «κοιλιές» στη ροή, όπου το συνονθύλευμα τόσων ετερόκλητων ιστοριών με ασαφές περίγραμμα μοιραία υποβάθμισε αυτήν του κεντρικού ήρωα αδυνατώντας να κρατήσει ζωντανό το ενδιαφέρον επί δυόμιση ώρες… Είναι δε απορίας άξιο που η παράσταση χαρακτηρίζεται ως «πολιτικό θρίλερ», δεδομένου ότι απουσίαζαν εντελώς η αγωνία, ανατροπή ή έστω έκπληξη, παραπέμποντας μάλλον σε μια ατυχή συρραφή «σπονδυλωτών» γεγονότων με προβληματική συνοχή…
Σε επίπεδο υποκριτικής, από το σύνολο των 18 ηθοποιών εκ των οποίων κάποιοι επιφορτισμένοι με διπλούς περιφερειακούς ρόλους, ασφαλώς οι περισσότεροι βασικοί και κυρίως ο πρωταγωνιστής ταγματάρχης ξεχώρισαν ιδιαίτερα για την ερμηνευτική τους απόδοση με σκηνική άνεση, πειστικότητα, ρεαλισμό, στιβαρότητα, λυμένη κίνηση, σωστό συγχρονισμό στις ομαδικές σκηνές εν είδει «χορού» και κάποιοι υπήρξαν πιο αδύναμοι ή ακατέργαστοι με στιγμές αμηχανίας… Ωστόσο είναι αλήθεια ότι σε παρόμοια πολυπρόσωπα έργα των κρατικών σκηνών, πέραν των πρωταγωνιστών, οι υπόλοιποι ηθοποιοί με μια ολιγόλεπτη και συνήθως διεκπεραιωτική παρουσία δεν έχουν την ευκαιρία να αναδείξουν το όποιο ταλέντο διαθέτουν και ίσως αδικούνται εκ των πραγμάτων…
Εν κατακλείδι (=) εκτιμήσαμε βεβαίως τα ενημερωτικά ιστορικά στοιχεία του κειμένου και την «εικαστική» αισθητική μιας πληθωρικής σκηνοθεσίας… θα πούμε όμως κρίμα που μια θεατρική πρόκληση χάθηκε άδοξα σε ένα ατέρμονο, κουραστικό, φλύαρο ξεχείλωμα άνευ δομής, θυσιάζοντας τον πυρήνα της ουσίας στις επιφανειακές εντυπώσεις… Γεγονός που αποτυπώνεται στο χλιαρό χειροκρότημα όχι της επιβράβευσης αλλά μάλλον της ανακούφισης για το τελείωμα…
Βαθμολογία: 5,3/10
ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
«Ήλιος με ξιφολόγχες» του Γιώργου Σκαμπαρδώνη.
Αρθρο: Φάκελος: Θεσσαλονίκη 1931
Η ιστορία του ταγματάρχη Γόρδιου Κλήμεντου ξετυλίγεται το 1931, μια χρονιά σημαδιακή για την πόλη λόγω του εμπρησμού του συνοικισμού Κάμπελ. Μια τοιχογραφία της Θεσσαλονίκης όπου το ερωτικό πάθος συναντά την ανάδυση του φασισμού και τα σκοτεινά μυστικά μιας εποχής που «βράζει».
Σκηνοθεσία: Ελένη Ευθυμίου . Ερμηνεύουν: Ιορδάνης Αϊβάζογλου, Μαριάννα Αβραμάκη, Ελένη Δημοπούλου, Δημήτρης Μορφακίδης, Δημήτρης Ναζίρης κ.ά.
Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Τετάρτη: 19:00 Πέμπτη-Παρασκευή: 21:00 Σάββατο: 17.30 & 20.30 Κυριακή: 19:00 (έως 04/04)
Αναλυτικές πληροφορίες για τη παράσταση θα βρείτε εδώ
