Ο «Φιάκας» του Δημοσθένη Κ. Μισιτζή παραμένει ένα από τα πιο ζωντανά και διαχρονικά έργα της ελληνικής κωμωδίας. Αν ο ίδιος ο Φιάκας είναι ο γοητευτικός απατεώνας που κινεί την ιστορία, ο Γιάννης – ο παμπόνηρος υπηρέτης του – είναι εκείνος που με το βλέμμα και την ειρωνεία του αποκαλύπτει τις αντιφάσεις της κοινωνίας· είναι εκείνος που παρατηρεί, σχολιάζει και τελικά αποκαλύπτει τις μικρές αλήθειες που κρύβονται πίσω από τις κοινωνικές μάσκες.
Ο Δημήτρης Μυλωνάς προσεγγίζει τον ρόλο με μια εσωτερικότητα που φωτίζει τόσο το κωμικό όσο και το βαθύτερα ανθρώπινο στοιχείο του χαρακτήρα. Με αφορμή την παράσταση, μιλά για τη διαχρονικότητα του έργου, για τους ρόλους που υποδυόμαστε μέσα και έξω από τη σκηνή και για τη δύναμη της κωμωδίας να γίνεται καθρέφτης της κοινωνίας αλλά και του ίδιου μας του εαυτού.
Συνέντευξη του κορυφαίου Δημήτρη Μυλωνά στην Ελπίδα Παπαδανιήλ για την Κουλτουρόσουπα
-Ο Γιάννης είναι ένας χαρακτήρας γεμάτος εξυπνάδα και χιούμορ. Πώς προσεγγίσατε αυτόν τον ρόλο;
Μπορεί ο Γιάννης να μπλέκει στις απατεωνιές του αφεντικού του, δεν παύει όμως να είναι ένας χαρακτήρας με αγαθή ψυχή. Να επιβιώσει προσπαθεί και ο ίδιος έχοντας το όνειρο ότι κάποια στιγμή θα βγει από την οικονομική δυσμένεια και θα γίνει «σημαντικός» στην κοινωνία, όπως χαρακτηριστικά λέει και σε κάποιο σημείο του έργου, από «Γιάννης», να γίνει «κύριος Γιάννης». Αυτή ήταν για μένα η αφετηρία της προσέγγισης του ρόλου, στο πρόσωπο του Γιάννη δηλαδή είδα έναν χαρακτήρα που κυνηγάει το όνειρό του όμως με τέτοιο αυθορμητισμό κι αφέλεια που σε κάνει διαρκώς να γελάς.
-Ποια είναι η σχέση του Γιάννη με τον Φιάκα; Είναι απλώς υπηρέτης ή κάτι περισσότερο;
Ο Γιάννης που υποδύομαι, είναι ο κλασσικός λαϊκός χαρακτήρας ο οποίος έρχεται σε αντίστιξη να συμπληρώσει και να αναδείξει το τραγελαφικό σύμπαν του Φιάκα. Πονηρός, αισθηματίας και πιστός στις απατεωνιές του αφεντικού του, γίνεται το δεξί του χέρι προσπαθώντας διαρκώς να τον ξελασπώσει, τελικά όμως τον μπλέκει σε ακόμα πιο αστείες καταστάσεις.
-Ποια στοιχεία του χαρακτήρα θεωρείτε ότι κάνουν τον Γιάννη τόσο αγαπητό στο κοινό;
Ο Γιάννης είναι ένας πραγματικά κωμικός χαρακτήρας καθώς σκέφτεται και λειτουργεί στο πρώτο επίπεδο, δεν έχει το «βάθος» του Φιάκα, από την άλλη όμως γι’ αυτό ακριβώς είναι και τόσο αγαπητός, ίσως γιατί κουβαλάει κάτι από εμάς. Πάνω σε αυτήν την εγγύτητα γεννήθηκε και η ανάγκη να απευθύνεται ο Γιάννης στο κοινό, να τους σηκώνει επί σκηνής, να διαδρά με τον κόσμο κι αυτό είναι πραγματικά απολαυστικό. Ο Γιάννης είναι ένας ρόλος που έχω αγαπήσει πολύ, είναι κοντά στη ψυχοσύνθεση μου και μου έχει δώσει την ευκαιρία να λάβω μεγάλη αγάπη από το κόσμο.
-Τι πιστεύετε ότι κάνει τον «Φιάκα» να παραμένει τόσο ζωντανός και επί-καιρος σήμερα;
Στην εποχή της εικονικής πραγματικότητας στην οποία ζούμε, έχουμε γεμίσει από Φιάκες! Άλλοι κι άλλες πιο αθώοι κι αθώες που προσπαθούν διαρκώς να ρετουσάρουν την όψη τους για να δείχνουν κάτι διαφορετικό απ’ αυτό που πραγματικά είναι, άλλοι κι άλλες πιο επικίνδυνοι κι επικίνδυνες που κρύβονται πίσω από ψευδώνυμα και πλαστά προφίλ και επιδιώκουν να χειραγωγούν τον κόσμο προς όφελος δικό τους ή τρίτων. Σε αυτήν λοιπόν τη βάση και πέρα από το γεγονός ότι μιλάμε για ένα έργο πραγματικά ξεκαρδιστικό, έχουμε να κάνουμε και με ένα κείμενο επίκαιρο με αναλλοίωτη δύναμη να μιλάει στο σύγχρονο κοινό.
-Ο Φιάκας είναι ένας απατεώνας που όμως γίνεται συμπαθής. Πιστεύετε ότι η κοινωνία συχνά γοητεύεται από τέτοιους χαρακτήρες; Μήπως τους “χρειάζεται” κιόλας;
Η απατεωνιά ποτέ δεν ήταν «χρήσιμη», μάλιστα πολλές φορές μπορεί να γίνει έως και επικίνδυνη. Όσο κι αν η κοινωνία κατασκευάζει «μεσσίες», «βαρόνους», «σωτήρες», «παντογνώστες», είναι προσωπικό αλλά και συλλογικό μας χρέος να παραμένουμε αφυπνισμένοι και με κριτική ματιά απέναντι σε τέτοιες κατασκευές όσο «συμπαθητικές» κι αν μας φαίνονται εκ πρώτης όψεως.
-Αν ο Γιάννης ζούσε σήμερα, θα χρειαζόταν έναν Φιάκα ή θα τον είχε ήδη… ξεσκεπάσει;
Πιστεύω ότι το δίπολο Γιάννη – Φιάκα είναι αρχετυπικό και ταυτόχρονα διαχρονικό. Η ύπαρξη του Γιάννη θρέφει τη μεγαλομανία του Φιάκα ο οποίος αν και καταχρεωμένος, έχει υπηρέτη, ο Γιάννης από την άλλη, «γαντζώνεται» από τον Φιάκα και τις απατεωνιές του καθώς εκεί βρίσκει ένα σύστημα προσωπικής επιβίωσης.
-Η κωμωδία πολλές φορές αποκαλύπτει αλήθειες που δεν λέγονται εύκολα αλλιώς. Ποια «αλήθεια» πιστεύετε ότι κρύβεται πίσω από τον Φιάκα;
Η βασικότερη αλήθεια που κρύβεται πίσω από τη ξεκαρδιστική πλοκή του έργου είναι ότι το κριτήριο βάσει του οποίου διαμορφώνονται οι διαπροσωπικές μας σχέσεις, επαγγελματικές, προσωπικές, φιλικές, δεν θα πρέπει να είναι η εικόνα, η όψη ή ό,τι δηλώνει ο άλλος αλλά ο πραγματικός του/της χαρακτήρας και το αξιακό του/της σύστημα.
-Πώς είναι η σκηνική σας συνεργασία με τον Οδυσσέα Σταμούλη που υποδύεται τον Φιάκα;
Ο Οδυσσέας Σταμούλης είναι ένας ηθοποιός με σημαντική πορεία στο θέατρο με τον οποίο πρώτη φορά συνεργάζομαι. Η σχέση μας τόσο εντός όσο κι εκτός σκηνής είναι πραγματικά εξαιρετική, πρόκειται για έναν συνάδελφο που τον διακρίνει ο επαγγελματισμός, η θετική διάθεση και το πάθος για τη δουλειά. Είναι σημαντικό να δουλεύεις με ανθρώπους που σε «ακούνε» και τους «ακούς» διότι μόνο μέσω αυτής της ρέουσας επικοινωνίας, επιτυγχάνεται και το μέγιστο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Πραγματικά νιώθω τυχερός που μοιράζομαι με τον Οδυσσέα αυτήν την εμπειρία και τον ευχαριστώ από καρδιάς για την αγάπη που μου έχει δείξει.
-Το έργο γράφτηκε τον 19ο αιώνα. Πιστεύετε ότι οι κοινωνικές μάσκες που σατιρίζει είναι ίδιες και σήμερα;
Μα γι’ αυτό ακριβώς «Ο Φιάκας» είναι ένα από τις πιο πολυπαιγμένες κι αγαπητές κωμωδίες του νεοελληνικού θεάτρου γιατί ενώ γράφτηκε τον 19ο αιώνα, μιλάει με την ίδια δύναμη έως και σήμερα.
-Πόσο πιστεύετε ότι οι κοινωνικοί ρόλοι που υποδυόμαστε στην καθημερινότητα μοιάζουν με θεατρικούς ρόλους;
Ο άνθρωπος είναι πολυδιάστατο ον, η ύπαρξή μας απαρτίζεται από πολλές και διαφορετικές πτυχές οι οποίες αλλάζουν, προσαρμόζονται ακόμα και συγκρούονται ανάλογα τη συνθήκη στην οποία βρισκόμαστε. Αλλιώς υπάρχουμε στο εργασιακό μας περιβάλλον, αλλιώς ως γονείς, αλλιώς με τον/την σύντροφό μας. Όλοι κι όλες γινόμαστε για λίγο ή πολύ ηθοποιοί στο έργο της ζωής μας απλώς η διαφορά με το θέατρο είναι ότι εκεί αυτό συμβαίνει για όσο διαρκεί μια παράσταση ενώ στην πραγματική ζωή, αυτούς τους ρόλους τούς κουβαλάμε κι επιστρέφουμε σε αυτούς διαρκώς.
-Η κοινωνία μας εξακολουθεί να γοητεύεται από ανθρώπους που ξέρουν να πουλάνε μια ψευδαίσθηση;
Ασφαλώς. Η εικόνα που συχνά κρύβει μια ψευδαίσθηση έχει τρομερή δύναμη, ο άνθρωπος ελκύεται απ’ ό,τι έχει ανάγκη να δει κι αυτό δεν θα σταματήσει ποτέ. Το ζήτημα είναι αυτή η έλξη να αντισταθμίζεται από την επίγνωση με την οποία βλέπουμε τα πράγματα. Εδώ έρχεται και η δύναμη του θεάτρου και μας καλής παράστασης καθώς αποκαλύπτει κι αναπαριστά τις βλαβερές συνέπειες αυτών των ψευδαισθήσεων, είτε με χιουμοριστικό τρόπο αν μιλάμε για κωμωδία, είτε με δραματικό αν μιλάμε για δράμα.
-Πιστεύετε ότι σήμερα υπάρχουν περισσότεροι… Φιάκες από ό,τι παλιά;
Το θέμα δεν είναι ποσοτικό, αν δηλαδή οι Φιάκες είναι περισσότεροι ή λιγότεροι αλλά ποιοτικό. Φοβάμαι ότι στις μέρες μας δεν συναντάμε μόνο Φιάκες που προσπαθούν να καρπωθούν μια περιουσία όπως στο έργο του Μισιτζή αλλά και Φιάκες που απώτερο στόχο έχουν να χειραγωγήσουν ολόκληρες κοινωνικές ομάδες προκειμένου να τις ελέγξουν ή και να τις εκμεταλλευτούν οικονομικά.
-Υπάρχουν στιγμές που ένας χαρακτήρας αρχίζει να σας αποκαλύπτει κάτι για τον εαυτό σας;
Κάθε χαρακτήρας έρχεται να συναντήσει ένα κομμάτι του εαυτού μας γι’ αυτό και είναι σημαντικό να είσαι ανοιχτός σε αυτήν τη «συνάντηση» καθώς αποκαλύπτει όχι μόνο στοιχεία του ρόλου αλλά και του ίδιου σου του ψυχισμού.
-Τι σημαίνει για εσάς να υπηρετείτε έναν ρόλο;
Να στέκομαι απέναντι του με ειλικρίνεια και κατανόηση. Να τον βλέπω στα μάτια όπως όταν είμαστε σε ένα πρώτο ραντεβού που λαχταράς να γνωρίσεις και να γνωριστείς, να πιαστείς από το χέρι και να προχωρήσεις «μαζί» σε μια διαδρομή αχαρτογράφητη όμως συναρπαστική!
Σας ευχαριστώ!
ARTBOX FARGANI
«Ο Φιάκας» του Μισιτζή.
Πρεμιέρα: Δευτέρα 23 Μαρτίου. Αρθρο: Γιατί ο Φιάκας παραμένει η πιο «επικίνδυνη» κωμωδία που γράφτηκε ποτέ;
Ο Χαρίλαος Πλουτίδης, ένας γοητευτικός απατεώνας πνιγμένος στα χρέη, υποδύεται τον πλούσιο αριστοκράτη για να παντρευτεί την Ευανθία και να πάρει την προίκα της. Όταν οι δανειστές τον πλησιάζουν, η κατάσταση ξεφεύγει…
Σκηνοθεσία: Πάνος Σκουρολιάκος. Ερμηνεύουν: Οδυσσέας Σταμούλης, Δημήτρης Μυλωνάς, Μαρία Μαυροματάκη, κ.ά.
Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Δευτέρα και Τρίτη. 23, 24, 30, 31 Μαρτίου στις 21:00& 3, 4 Απριλίου στις 21:00, 5 Απριλίου στις 19:00
Αναλυτικές πληροφορίες για τη παράσταση θα βρείτε εδώ
