Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ: 20 σταθμοί μιας συγκλονιστικής ζωής

Υπάρχουν προσωπικότητες που δεν καταγράφουν απλώς την Ιστορία, αλλά γίνονται οι ίδιες ένα κομμάτι της. Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε μια τέτοια περίπτωση: μια πνευματική «δύναμη της φύσης» που ξεκίνησε από τις προσφυγικές γειτονιές του Βύρωνα για να κατακτήσει τα υψηλότερα βάθρα της ευρωπαϊκής διανόησης.

Πρώτη γυναίκα πρύτανης στην ιστορία της Σορβόννης, εμβληματική βυζαντινολόγος και μια φωνή που δεν φοβήθηκε ποτέ να ταράξει τα λιμνάζοντα νερά, η Αρβελέρ έζησε έναν αιώνα γεμάτο αγώνες, ανακαλύψεις και θεσμικές υπερβάσεις.

Με αφορμή την απώλειά της, η Kulturosupa ανατρέχει σε 20 κομβικούς σταθμούς που καθόρισαν τη ζωή της «πιο Αθηναίας από τις Παριζιάνες», συνθέτοντας το πορτρέτο μιας γυναίκας που έζησε, όπως η ίδια έλεγε, «μια ζωή χωρίς άλλοθι».

 20 σταθμοί

1. 1926: Η Γέννηση – Έρχεται στη ζωή στις 29 Αυγούστου, στον Βύρωνα, από γονείς πρόσφυγες από τα Μουδανιά.

2. Τα Πρώτα Γράμματα – Μαθαίνει ανάγνωση πριν το σχολείο, κρυφακούγοντας τα μαθήματα των μεγαλύτερων αδελφών της.

3. Κατοχή & Αντίσταση – Εντάσσεται στην ΕΠΟΝ Παγκρατίου. Η πρώτη της επαφή με την έννοια της συλλογικής ευθύνης.

4. Δεκεμβριανά 1944 – Η φυγή προς το βουνό. Γνωρίζει τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Γιάννη Ξενάκη, σφυρηλατώντας φιλίες ζωής.

5. Σπουδές στην Αθήνα – Φοιτά στο Ιστορικό-Αρχαιολογικό του ΕΚΠΑ, θέτοντας τις βάσεις της επιστημονικής της κατάρτισης.

6. Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών (1949) – Εργάζεται δίπλα στη Μέλπω Μερλιέ, συλλέγοντας μαρτυρίες προσφύγων.

7. Μετανάστευση στο Παρίσι (1953) – Φεύγει με υποτροφία της γαλλικής κυβέρνησης. Η Γαλλία γίνεται η πνευματική της πατρίδα.

8. Γνωρία με τον Ζακ Αρβελέρ – Παντρεύεται τον αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού, Jacques Ahrweiler, αποκτώντας το επώνυμο που θα την έκανε διάσημη.

9. Doctorat ès Lettres (1966) – Δημοσιεύει το «Byzance et la mer». Το Βυζάντιο παύει να θεωρείται ένα «θεοκρατικό απολίθωμα».

10. Μάης του ’68 – Ως νέα καθηγήτρια, έρχεται σε άμεση επαφή με το φοιτητικό κίνημα, το οποίο επηρεάζει τη διοικητική της φιλοσοφία.

11. Πρώτη Γυναίκα Διευθύντρια (1970) – Αναλαμβάνει το Κέντρο Ιστορίας και Πολιτισμού του Βυζαντίου στη Σορβόννη.

12. Πρύτανης της Σορβόννης (1976) – Η ιστορική εκλογή. Γίνεται η πρώτη γυναίκα πρύτανης στην 700ετή ιστορία του ιδρύματος.

13. Recteur de l’académie de Paris (1982) – Αναλαμβάνει την εποπτεία όλης της εκπαίδευσης στην περιοχή του Παρισιού.

14. Διπλωματική Δράση με τον Μιτεράν – Συμμετέχει σε επίσημες αποστολές, λειτουργώντας ως γέφυρα μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας.

15. Πρόεδρος του Centre Pompidou (1989) – Διοικεί έναν από τους σημαντικότερους ναούς της σύγχρονης τέχνης παγκοσμίως.

16. «Γιατί το Βυζάντιο» – Η έκδοση που έκανε τη βυζαντινολογία “best-seller”, εξηγώντας τη σύνδεση της Αυτοκρατορίας με την Ευρώπη.

17. UNESCO & UNICEF – Υπηρετεί ως Πρέσβειρα Καλής Θελήσεως, εστιάζοντας στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και των παιδιών.

18. Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών – Ως Πρόεδρος, μετατρέπει τους Δελφούς σε παγκόσμιο σημείο συνάντησης διανοουμένων.

19. Επίτιμη Διδάκτωρ – Συλλέγει τίτλους από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου (Harvard, Λονδίνο, Βελιγράδι, Αθήνα).

20. Φεβρουάριος 2026: Η Μεγάλη Έξοδος – Φεύγει στα 99 της, αφήνοντας πίσω της το έργο «Μια ζωή χωρίς άλλοθι» ως πνευματική διαθήκη.