Λίγοι δημιουργοί έχουν καταφέρει να ταυτίσουν το όνομά τους με την αισθητική και τον ρυθμό μιας ολόκληρης πόλης όσο ο Σταύρος Κιουτσιούκης.
Με την ευθύβολη γραμμή του και το χαρακτηριστικό του χιούμορ, ο Σταύρος δεν σχεδιάζει απλώς καρέ αλλά χαρτογραφεί τις ανθρώπινες σχέσεις και τις αστικές αναζητήσεις με έναν τρόπο που μοιάζει ταυτόχρονα οικείος και ανατρεπτικός.
Η φετινή συγκυρία είναι διπλά γιορτινή καθώς συμπληρώνονται δύο δεκαετίες από τη γέννηση του εμβληματικού Yellow Boy, του ήρωα που ξεκίνησε από τα fanzines για να εξελιχθεί σε απόλυτο σήμα κατατεθέν της ελληνικής σκηνής, ενώ παράλληλα το 23ο Comic N’ Play τον υποδέχεται ως τον Τιμώμενο Καλλιτέχνη της διοργάνωσης. Σε μια χρονιά που το φεστιβάλ καρδιοχτυπά στους ρυθμούς των «Απέθαντων Ερώτων», ο Σταύρος ανοίγει τα χαρτιά του στην Kulturosupa και στον Γιάννη Τσιρόγλου.
Μέσα από μια κουβέντα για τη γραμμή που ενώνει το μελάνι με το συναίσθημα, ο δημιουργός αναπολεί την πορεία της Ένατης Διάστασης και εξηγεί πώς καταφέρνει κανείς να παραμένει δημιουργικά αθάνατος σε ένα καλλιτεχνικό τοπίο που μετασχηματίζεται διαρκώς. Από τις πρώτες αυτοεκδόσεις μέχρι την καθιέρωση ως ένας από τους πιο επιδραστικούς illustrators της γενιάς του, ο Σταύρος Κιουτσιούκης παραμένει ένας αθεράπευτα ρομαντικός παρατηρητής της ανθρώπινης φύσης που ξέρει να μετατρέπει το καθημερινό σε τέχνη.
-Συμπληρώνονται 20 χρόνια από την κυκλοφορία του Yellow Boy. Πώς νιώθετε κοιτάζοντας πίσω εκείνο το πρώτο άλμπουμ; Θα αλλάζατε κάτι στη «θλιβερή» του διαδρομή;
Το Yellow Boy γεννήθηκε λίγο πολύ ως ένα πείραμα πίνοντας έναν καφέ με φίλους δημιουργούς κόμικς. Ήταν η απάντησή μου στο ερώτημα αν θα δημοσίευε κάποιο έντυπο ένα κόμικς με οριακά ‘’ παιδικό’’ σκίτσο, που θα βασιζόταν στο σενάριο! Σήμερα έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε τέτοια στριπ στα σόσιαλ μίντια, αλλά τότε δεν ήταν σύνηθες. Και δικαιώθηκα, αφού πολύ σύντομα ξεκίνησε την πορεία του στον Εξώστη. Ένιωσα λοιπόν δικαιωμένος! Αλλά πολύ περισσότερο νιώθω σήμερα δικαιωμένος, μιας και μου άνοιξε την όρεξη για μια αδιάκοπη (ευτυχώς) διαδρομή στον χώρο. Είναι η πρώτη μου επίσημη έκδοση από την συνομήλικη με την δική μου πορεία Ένατη Διάσταση και δεν θα άλλαζα τίποτα απολύτως.
-Τι σημαίνει για εσάς να είστε ο τιμώμενος καλλιτέχνης στη μακροβιότερη έκθεση κόμικς της Ελλάδας, στην πόλη σας;
Το Comic N Play είναι τρόπον τινά και λίγο δικό μου παιδί, αφού μαζί με μια παρέα φίλων το ξεκινήσαμε 23 χρόνια πριν και έκτοτε δεν απουσίασα ποτέ. Ήμασταν αυτό που τότε αποκαλούσαμε ο ‘’πυρήνας της θεσσαλονικιώτικης σκηνής’’. Οπότε για μένα 23 χρόνια μετά αποτελεί τεράστια τιμή η αναγνώριση της επιμονής και της συνέπειάς μου σε αυτό που αποτελεί το όραμά μου, δηλαδή στα ελληνικά (όχι και τόσο mainstream) κομικς του ελαφρού ρεπερτορίου. Είναι μια γιορτή των κόμικς και της προσωπικής μου πορείας.
-Το φετινό θέμα του Comic N’ Play είναι ο έρωτας. Γιατί πιστεύετε ότι ο έρωτας στα κόμικς —και στη δική σας δουλειά— έχει αυτή την «αθάνατη» γοητεία;
Ο έρωτας αποτελεί όντως το μόνιμο θέμα της δουλειάς μου, πάντα με χιούμορ, συμπερίληψη και χαλαρή ματιά. Θεωρώ τον έρωτα την απόλυτη εξουσία και δεν είναι τυχαίο που πάντοτε απασχολούσε και απασχολεί την τέχνη εν γένει. Ταυτόχρονα όμως είναι και ένα όχημα για να μιλήσεις για ό,τι σε απασχολεί. Μπορεί για παράδειγμα να μιλήσεις πολιτικά, μέσα από μια ερωτική ιστορία. Σκεφτείτε πόσα και πόσα έργα μιλούν για ταξικά ζητήματα μέσα από ζευγάρια που τους απαγορεύεται η ερωτική ένωση.
-Επιμεληθήκατε την αφίσα της φετινής διοργάνωσης. Ποιο ήταν το κεντρικό κόνσεπτ που θέλατε να μεταφέρετε στον επισκέπτη;
Εμένα μου αρέσουν αυτά τα δρακουλιάρικα. Έτσι σκέφτηκα πως θα ήθελα να μιλήσω μέσα από απέθαντους λογοτεχνικούς χαρακτήρες για την αθανατότητα του έρωτα. Οπότε το κόνσεπτ είναι ένα ζευγάρι βρυκολάκων που αγαπιούνται στο διηνεκές. Εξάλλου η Φρίντα Κάλλο είπε «ό,τι συνέβη μια φορά, συνέβη πάντα».
-Πώς έχει αλλάξει ο Σταύρος ως δημιουργός από το 2006 μέχρι το 2026; Τι «κόλλησε» πάνω σας και τι αφήσατε πίσω;
Ως Βαμπίρ και ο ίδιος δεν αλλάζω ιδιαίτερα. Παρ όλα αυτά σίγουρα μπορεί κανείς να δει τεράστια διαφορά στο σχέδιο, το οποίο έχω εξελίξει αρκετά. Επίσης και αφηγηματικά έχω ακολουθήσει θεωρώ τις επιταγές της εποχής, χωρίς να απαρνούμαι το αιχμηρό χιούμορ μου (κυρίως σε ό,τι αφορά στις ερωτικές σχέσεις). Κόλλησε σίγουρα η «χαριτωμένη» ανατομία των ηρώων μου, που έχουν οποιοδήποτε σώμα και δεν νιώθουν ποτέ ένοχοι γι αυτό. Είναι μία από τις προσωπικές μου επαναστάσεις στην τέχνη μου εξάλλου η άνευ όρων αποδοχή των σωμάτων, χωρίς να αποτελούν αυτά το ζητούμενο, αλλά μόνον ο έρωτας.
-Είστε βασικός πυλώνας της εκδοτικής. Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το μυστικό της επιβίωσης μιας ανεξάρτητης εκδοτικής προσπάθειας για δύο δεκαετίες στην Ελλάδα;
Η αγάπη και το μεράκι! Τίποτα απ όλα αυτά δεν θα υπήρχε αν όλοι δεν βάζαμε αγάπη και απλώς περιμέναμε να συμβούν πωλήσεις και εκδόσεις.
-Η πόλη πρωταγωνιστεί συχνά στα καρέ σας. Είναι η Θεσσαλονίκη μια «comic-friendly» πόλη ή μια πόλη που απλώς γεννάει μελαγχολικές ιστορίες;
Μου αρέσει πολύ όντως να ζουν οι ήρωές μου στην Θεσσαλονίκη, όπως κάνω κι εγώ. Είναι κομμάτι αυτού για το οποίο επιμένω. Να γράφουμε με ειλικρίνεια μόνο για όσα νιώθουμε και ζούμε οι ίδιοι! Μόνο τότε το αποτέλεσμα είναι «κόμικς βγαλμένα από την ζωή»! Να, τώρα ας πούμε τελειώνω ένα νέο κόμικς όπου βρικόλακες και λυκάνθρωποι μάχονται στην Άνω Πόλη για την κυριαρχία της Θεσσαλονίκης… Τι νομίζετε; Από το μυαλό μου τα βγάζω;!
-Το στυλ σας χαρακτηρίζεται από την αφαίρεση. Είναι πιο δύσκολο να πείτε μια ιστορία με λίγες γραμμές από ό,τι με πολλές λεπτομέρειες;
Δεν θα έλεγα πως είναι αφαιρετική η γραμμή μου. Είναι απλά το ύφος στο οποίο κατέληξα μέσα από τις προσλαμβάνουσες και τα αναγνώσματά μου. Ίσως κάποιες φορές φαντάζει ναϊφ, αλλά εγώ το βρίσκω πλήρες και κυρίως κατανοητό ακόμη κι από ένα απαίδευτο μάτι. Πλέον αποτελεί ταυτότητα και προσωπικά με διευκολύνει απόλυτα στην αφήγηση.
-Τα strips σας στο διαδίκτυο έγιναν viral πριν καν γίνει μόδα ο όρος. Πώς βλέπετε τη σχέση των κόμικς με τα social media σήμερα (TikTok, Instagram);
Τα σόσιαλ έπαιξαν τεράστιο ρόλο στην αύξηση της δημοφιλίας της δουλειάς μου και σίγουρα όλη η σκηνή τους χρωστάει. Βέβαια κάναμε και εκπτώσεις, αλλάζοντας πχ σχήμα για να εξυπηρετεί το μέχρι πρότινος τετράγωνο του Ινσταγκραμ. Επίσης έδωσαν βήμα σε πάρα πολλούς νέους δημιουργούς. Συνολικά έφεραν τα κόμικς πιο κοντά στο ευρύ κοινό που δεν ήταν εξοικειωμένο με την 9η τέχνη. Τελευταία όμως είναι αλήθεια πως δεν έχουν την ίδια αίγλη με παλιότερα, αφού τα reels και οι εικόνες ΑΙ που βρίσκονται στα χέρια καθενός κερδίζουν περισσότερο ψηφιακό χώρο πλέον.
-Φέτος το φεστιβάλ φιλοξενεί την έκθεση για τον Δράκουλα. Ποια είναι η δική σας σχέση με τα «τέρατα» της λογοτεχνίας και πώς επιδρούν στο δικό σας σύμπαν;
Πάντοτε αγαπούσα και αγαπώ τα λογοτεχνικά τέρατα. Η πιο αγαπητή ηρωίδα μου εξάλλου είναι η Ντενίζ (Δρακουλίτσα). Είναι γοητευτικά γιατί ως απόκληροι βιώνουν τα πάντα μέσα από ένα πιο βασανιστικό πρίσμα. Ζουν, αγαπούν και ερωτεύονται ενίοτε στα σκοτάδια. Είναι τα outsiders και βρίσκονται απέναντι από τον καθωσπρεπισμό και την εξουσία, δύο έννοιες που δεν με συγκινούν καθόλου.
-Στο Comic N’ Play συμμετέχουν πολλοί καλλιτέχνες από τα Βαλκάνια. Πιστεύετε ότι υπάρχει μια κοινή «αισθητική γλώσσα» που μας ενώνει με τους γείτονες;
Έχοντας επισκεφτεί τα τελευταία χρόνια δύο φεστιβάλ, ένα διαβαλκανικό στο Λέσκοβατς της Σερβίας και ένα πιο τοπικό στην Γευγελή, κατέληξα πως έχουμε τεράστιες αισθητικές διαφορές γύρω από τα κόμικς. Γενικά στις σλαβικές χώρες η παραγωγή αφορά κυρίως ιστορικά κόμικς με πολύ πιο πυκνό και συχνά ρεαλισττικό σκίτσο. Υπάρχει ακαδημαϊσμός και κόμικς παιδεία που έχει καλλιεργηθεί εδώ και δεκαετίες.
-Τι θα λέγατε σε έναν 20χρονο σήμερα που ξεκινάει να σχεδιάζει το δικό του πρώτο fanzine, όπως κάνατε εσείς κάποτε;
Να μην τον σταματήσει τίποτα! Να φτιάξει το δικό του όραμα, να μην συγκριθεί ποτέ με δουλειές άλλων και να λέει μέσα από τα φανζίνς του αυτά που πραγματικά πιστεύει!
-Στο φεστιβάλ βλέπουμε 60+ νέους δημιουργούς. Πιστεύετε ότι η self-published σκηνή είναι η πραγματική «καρδιά» των κόμικς σήμερα;
Όχι. Δεν ξεχωρίζω τις δύο φάσεις των κόμικς. Απλά σίγουρα στις αυτοεκδόσεις θα βρεις περισσότερο πειραματικό υλικό και νέο αίμα με όρεξη. Η καρδιά των κόμικς παραμένει εκείνος ο κόσμος που σε όποια φάση κι αν βρίσκεται το κάνει με απόλυτη αγάπη. Και από όποιο πόστο κι αν τα υπηρετεί.
-Μετά την 23η διοργάνωση, τι ακολουθεί για τον Σταύρο Κιουτσιούκη; Υπάρχει κάποιος «ανεκπλήρωτος έρωτας» σε μορφή graphic novel που θα θέλατε να υλοποιήσετε;
Ακολουθεί σίγουρα η άνοιξη, περίοδος απανωτών φεστιβάλ, αλλά και η ολοκλήρωση των επόμενων πρότζεκτ που τρέχω αυτόν τον καιρό. Μία μεταφορά λογοτεχνικού έργου για εφήβους, ένα σουρεαλιστικό κόμικς και μια ανθολογία ερωτικών σκίτσων. «Ανεκπλήρωτος έρωτας» είναι απλά η επόμενη ιδέα για κόμικς που θα με ενθουσιάσει.
-Αν έπρεπε να περιγράψετε. το φεστιβάλ με τρεις λέξεις (ή τρία καρέ), ποιες θα ήταν αυτές;
Κόμικς-Κόμικς-Κόμικς
Ζητήσαμε από τον Σταύρο να απαντήσει χωρίς δεύτερη σκέψη..
- Μολύβι ή Ψηφιακή πένα; Μολύβι
- Έρωτας ή Καψούρα; Έρωτας
- Λιμάνι ή Άνω Πόλη; Άνω Πόλη
- Batman ή Corto Maltese; Corto Maltese
- Yellow Boy ή Σταύρος; Εχμ…
Απέθαντοι έρωτες στο λιμάνι: Το Comic N’ Play επιστρέφει για 23η χρονιά
Σταύρος Κιουτσιούκης: Ο «αρχιτέκτονας» των χάρτινων ερώτων της Θεσσαλονίκης
