Προτού αναφερθώ στην ιστορία του Ανοιχτού Σχολείου Ψυχικής Υγείας, νιώθω την ανάγκη να γράψω δυο λόγια για την προϊστορία αυτής της ιστορίας μια που κάθε ιστορία έχει τη δική της ιστορία. Από τα παιδικά και αργότερα εφηβικά μου χρόνια έχω κρατήσει με πολύ όμορφες αναμνήσεις μια φωτεινή προσωπικότητα, το μακαριστό αρχιμανδρίτη Αριστόβουλο Πύρτσο, που υπήρξε επί δεκαετίες προϊστάμενος του ιερού ναού Παναγούδας και εμπνευστής – δημιουργός πολλών και πρωτοποριακών, για την εποχή του, δράσεων.
Είμαι σίγουρη ότι αν διαβάζουν αυτό το άρθρο συνομήλικοι ή λίγο μεγαλύτεροί μου θα θυμούνται τη δραστήρια χορωδία και ορχήστρα της Παναγούδας με πολλές διακρίσεις, αλλά και τα παιχνίδια που παίζαμε τόσο στο προαύλιο όσο και στους εσωτερικούς χώρους του ναού. Αυτός ο άνθρωπος είχε το ταλέντο να συγκεντρώνει τους νέους γύρω του και να τους επηρεάζει θετικά μια που η εμπειρία του από την Σκωτία, προτού έρθει στην ενορία της Παναγούδας, και το νεαρό της ηλικίας του τον καθιστούσαν ξεχωριστό και ιδιαιτέρως αγαπητό στη νεολαία.
Για μένα τολμώ να πω ότι υπήρξε μια σημαντική φιγούρα στη ζωή μου και γι’ αυτό η απώλειά του μου κόστισε αλλά και με προετοίμασε ψυχικά για τις επόμενες απώλειες που θα βίωνα στη ζωή μου, τις απώλειες των γονιών μου. Κατά το ακαδημαϊκό έτος 2003-2004 είχε πραγματοποιηθεί ένας κύκλος ομιλιών με ομιλητές κυρίως από το χώρο της Ιατρικής αλλά και άλλων επιστημών. Ο κύκλος αυτός είχε γνωρίσει μεγάλη επιτυχία και θα έδινε τη σκυτάλη του σε έναν επόμενο κύκλο, που θα διοργάνωνα μαζί του, και θα είχε καλεσμένους επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Το μόνο που προλάβαμε να κάνουμε ήταν μια διημερίδα για το πένθος που είχε τίτλο ‘Κάνε τον πόνο σου άρπα’ και η οποία άνοιγε τις πόρτες σε ειδικούς, φοιτητές αλλά και το κοινό που ενδιαφερόταν να ακούσει και να μάθει για το πένθος. Τα υπόλοιπα έμειναν στις συζητήσεις, που είχαμε κάνει με θέρμη και ενθουσιασμό. Έμειναν στις συζητήσεις καθώς εκείνος πέθανε κι εγώ κράτησα αυτό το όραμα σαν πολύτιμο θησαυρό στο μυαλό μου και ελπίζοντας να ερχόταν κάποτε η κατάλληλη στιγμή και το κατάλληλο πρόσωπο με το οποίο θα το μοιραζόμουν.
Έτσι κι έγινε. Το καλοκαίρι του 2018 μοιράστηκα τις σκέψεις μου με τον αρχιμανδρίτη Αμβρόσιο Ματσά, τότε προϊστάμενο του ναού, και πολύ σύντομα τις είδα να γίνονται πράξη. Δουλέψαμε και οι δυο μας με περισσό ζήλο και ενθουσιασμό για να δούμε το Ανοιχτό Σχολείο Ψυχικής Υγείας του ιερού ναού Παναγούδας να ανοίγει τις πόρτες του και να υποδέχεται για πρώτη φορά το κοινό στις 24 Σεπτεμβρίου του 2018 με την εναρκτήρια ομιλία μου. Από την πρώτη κιόλας συνάντηση αποδείχτηκε πως η αίθουσα εκδηλώσεων του ναού ήταν μικρή για τον αριθμό των ατόμων, που έσπευσαν να παρακολουθήσουν την ομιλία αγκαλιάζοντας με θέρμη αυτό το πρωτοποριακό ενοριακό εγχείρημα. Από το Νοέμβριο του 2018 οι συναντήσεις του Ανοιχτού Σχολείου Ψυχικής Υγείας πραγματοποιούνταν στο κινηματοθέατρο Αλέξανδρος σε συνεργασία πλέον με το Κέντρο Πολιτισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Η πρόεδρος του Κέντρου, Άννα Μυκωνίου, υποστήριξε αυτόν το θεσμό για δύο ολόκληρα χρόνια δίνοντας έτσι την ευκαιρία σε κάθε έναν και κάθε μία που ενδιαφερόταν να μάθει κάτι παραπάνω σχετικά με την ψυχική υγεία.
Αρχές Φεβρουαρίου του 2020 ήταν η τελευταία ζωντανή ομιλία, που πραγματοποιήθηκε, καθώς μετά μεσολάβησε η περίοδος του κορωνοϊού που ανέτρεψε όλα όσα γνωρίζαμε και εδραίωσε νέες συνήθειες. Το Ανοιχτό Σχολείο Ψυχικής Υγείας συνέχισε να είναι κοντά στους πολίτες με καθημερινή διαδικτυακή επικοινωνία μου μαζί τους και αργότερα με διαδικτυακές ζωντανές ομιλίες μου κάθε Σάββατο. Γινόμασταν όλοι μαζί μια μεγάλη παρέα και αυτό με γέμιζε ικανοποίηση και ευγνωμοσύνη για τις στιγμές που ζούσα.
Η πορεία του Ανοιχτού Σχολείου Ψυχικής Υγείας ήταν πολύ όμορφη και ολοκληρώθηκε, με ενδιάμεσα μικρά διαλείμματα, το Μάιο του 2025 με μια σειρά συναντήσεων που πραγματοποιήθηκαν στην Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης με ομιλητές, πέρα από μένα, συναδέλφους μου από το χώρο της Ψυχολογίας αλλά και της Ψυχιατρικής.
Τα ωραία υπάρχουν για να συνεχίζονται. Γι’ αυτό κι εμείς με χαρά καλωσορίζουμε και πάλι τον κόσμο σε ένα νέο κύκλο εκδηλώσεων που ξεκινά τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου και ώρα 18.00 στο κινηματοθέατρο Artbox Fargani.
Ζήτησα από τον αρχιμανδρίτη Χρυσόστομο Ζαφείρη, προϊστάμενο του ιερού ναού Παναγούδας, να πει δυο λόγια για την απόφαση να συνεχίσει αυτό το εγχείρημα αγκαλιάζοντας το από την πρώτη κιόλας επαφή μας με φροντίδα και ενδιαφέρον. ‘Καταρχάς θέλω να σας ευχαριστήσω για τον χώρο και τον χρόνο που μου δίνετε να ακουστούν οι ‘ταπεινές’ σκέψεις μου. Άξιος ευχαριστιών είναι ο Παναγιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Φιλόθεος, που δίνει την ευλογία του και αγκαλιάζει αυτές τις πρωτοβουλίες. Εξάλλου η πρωτοβουλία αυτή τυγχάνει και βρίσκεται υπό την αιγίδα της Ιεράς μας Μητροπόλεως. Ευχαριστώ επίσης το θέατρο Φαργκάνη για την φιλοξενία, τον ιστότοπο Κουλτουρόσουπα και τελευταία αλλά όχι ελάχιστη την κυρία Νέλη Βυζαντιάδου. Σε αυτήν ανήκει η πρωτοβουλία, ο κόπος και η όλη διοργάνωση (επιστημονική και καλλιτεχνική) του εν λόγω εγχειρήματος. Γέννημα θρέμμα της Ενορίας μας (με τιμά προσωπικά αυτό το γεγονός) και εάν μου επιτρέπετε θα τολμήσω να πω ότι παρέχει ‘ιεραποστολικώ ζήλω’ έργο στην ενορία μας. Προσωπικά την θεωρώ Εκλεκτό Συνεργάτη της Ενορίας μας. Εφόσον αυτό το έργο παράγεται αρκετά χρόνια, ωφελεί ‘ψυχές’, ωφελείται από αυτό η Ενορία, είναι και το θεωρώ από τις ποιμαντικές δράσεις που παρέλαβα από τον προηγούμενο προϊστάμενο του ιερού ναού, πατέρα Αμβρόσιο Ματσά και όφειλα να το συνεχίσω και να το αγκαλιάσω’, δηλώνει αποδεικνύοντας με τον πιο περίτρανο τρόπο ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που δεν επιθυμούν να καταστρέψουν αυτό που δημιούργησαν οι προκάτοχοί τους αλλά αντιθέτως κάνουν τα πάντα για να το συνεχίσουν και να συμβάλλουν στο να ανθίσει παραπάνω.
Και αυτή τη φορά θα θιχτούν ζητήματα των διαπροσωπικών σχέσεων μια που ολοένα και περισσότεροι συνάνθρωποί μας ταλαιπωρούνται από θέματα ψυχικής υγείας και επιδιώκουν να ενημερώνονται για αυτά προκειμένου να βοηθηθούν. Τι λέει άραγε η εμπειρία του συνεντευξιαζόμενου και πώς πιστεύει ότι θα συμβάλλει ο νέος κύκλος ομιλιών του Ανοιχτού Σχολείου Ψυχικής Υγείας προς αυτήν την κατεύθυνση; Σύμφωνα με τον πατέρα Χρυσόστομο είναι πιο αναγκαίο από κάθε άλλη φορά να υπάρχουν τέτοιες πρωτοβουλίες καθώς δεν απευθύνονται μόνο σε αυτούς που αντιμετωπίζουν κάποιο θέμα ψυχικής υγείας αλλά και σε εκείνους που ταλανίζονται από πίεση, άγχος, έλλειψη επικοινωνίας στην οικογένεια και πολλά άλλα. Όλα τα παραπάνω καθιστούν αναγκαίο το συγκεκριμένο Σχολείο που αποτελεί για κάθε συμμετέχοντα μια έξοδο, μια σύναξη, μια ψυχαγωγία και μια ζωντανή κοινωνία προσώπων.
Στο μικρό διάστημα που τον γνωρίζω και με τις λίγες ευκαιρίες που είχα να επικοινωνήσω μαζί του, διαπίστωσα ότι πρόκειται για έναν κληρικό με όραμα και που επενδύει πολύ στη νεολαία. Τον προσκαλώ να περιγράψει το ρόλο του κληρικού και τον τρόπο με τον οποίο αυτός, δηλαδή ο κληρικός, μπορεί να επηρεάσει θετικά το ποίμνιό του. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι ο ρόλος του κληρικού είναι λειτουργικός και λατρευτικός. Η Αγία Τράπεζα πρέπει να είναι για τον ιερέα σημείο αναφοράς για να μπορεί να δημιουργήσει έργο. Δεν θα επιθυμούσε ούτε και επιθυμεί, όπως λέει, να γίνει ‘ατραξιόν’. Θέλει σίγουρα να αποφύγει οποιαδήποτε ‘προσωπολατρεία’. ‘Όμως οποιαδήποτε ψυχή αναπαυτεί στην ενορία που διακονώ ‘ου μη εκβάλλω έξω’. Σε κάθε ιερό ναό Άρχοντας και Προεξάρχων της Πανηγύρεως είναι ο Επίσκοπος ως ‘Τύπος’ και ‘Εικόνα’ Χριστού’, καταλήγει.
Φτάνοντας στο τέλος αυτής της σύντομης, πλην όμως ουσιαστικής, συζήτησης ζητώ τις σκέψεις του σχετικά με αυτούς, που ευτυχώς αποτελούν πλέον μειοψηφία, που ισχυρίζονται ότι η Ψυχολογία δεν έχει χώρο στην Εκκλησία. Η απάντηση που δίνει είναι πέρα για πέρα ξεκάθαρη: ‘Δεν χρειάζονται απαντήσεις για τέτοιες μικρότητες. Ως Χριστιανοί βιώνουμε το μεγαλύτερο γεγονός και αυτό είναι το Εκκλησιαστικό, δηλαδή συγκρότηση Σώματος Χριστού και σε κάθε Θεία Λειτουργία την ευκαιρία να γινόμαστε ‘Σύσσωμοι’ και ‘Σύναιμοι’ Χριστού. Ο Θεός ευλογεί τον άνθρωπο ως ολότητα. Ευλογεί, όμως, και τα επιμέρους άρα η Επιστήμη και πιο συγκεκριμένα η Επιστήμη της Ψυχολογίας δεν απορρίπτεται. Η Εκκλησία κηρύττει μετάνοια και συγχώρεση, η Ψυχολογία προσφέρει γνώση, αλλαγή και εξέλιξη’.
Σας περιμένουμε λοιπόν τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου και ώρα 18.00 στο κινηματοθέατρο ArtboxFargani (Αγίου Παντελεήμονος 10, Καμάρα) για να συνδιαμορφώσουμε μαζί ακόμα ένα όμορφο τοπίο ζωής.
Η είσοδος είναι ελεύθερη. Η ηθοποιός Όλγα Καλογερομήτρου και εγώ, στο ρόλο της ομιλήτριας, θα σας εξηγήσουμε με απλά λόγια τι υπάρχει πίσω από τη δοτικότητα, την προσφορά και την ανάγκη να βοηθάμε τους άλλους. Όσο για εμάς, αναγνώστες αυτής της στήλης, θα συναντηθούμε ξανά μέσα από ένα επόμενο άρθρο!
